:: BESPREKINGEN ::
DVDInfo.be >> Bespreking >> AANSLAG, DE
AANSLAG, DE
Bespreking door: Werner - Geplaatst op: 2003-09-16
FILM
1945. Het feit dat de Duitsers hoe langer hoe meer de oorlog lijken te verliezen, zorgt ervoor dat ze heel kregelig zijn en de nog bezette gebieden, zoals een deel van Nederland, lijdt onder de ergste hongerwinter in jaren. De jonge Anton Steenwijk (Marc van Uchelen) maakt op een avond een reeks ontstuitbare gebeurtenissen mee die de loop van zijn leven voorgoed zullen veranderen. Het begint wanneer er voor hun deur een aanslag wordt gepleegd op Fake Ploeg, een politieagent die met de Duitsers collaboreert. "Voor hun deur" is eigenlijk niet accuraat: het lijk ligt voor de deur van de buren, vader (Wim de Haas) en dochter (Hiske van der Linden) Korteweg, maar vooraleer de Duitsers arriveren hebben ze het lijk verlegd. Met als gevolg dat de te voorziene represailles de familie Steenwijk treffen. Samen met 19 gijzelaars worden Antons ouders en broer meedogenloos neergekogeld en hun huis wordt tot op de grond afgebrand. Anton blijft gespaard en belandt in een cel waar hij, zo blijkt later, samen opgesloten zit met Truus Coster (Monique Van de Ven), die een niet onbelangrijke rol heeft gespeeld bij de aanslag op Ploeg.



Wanneer de oorlog voorbij is, gaat de volwassen Anton (Derek de Lint) geneeskunde studeren en probeert hij de traumatische ervaring uit zijn jeugd zo ver mogelijk naar een uithoek van zijn geest te verbannen. In de daarop volgende veertig jaar dwingen verschillende ontmoetingen hem echter om te gaan spitten naar de ware toedracht achter de aanslag en vooral uit te zoeken wie er nu feitelijk verantwoordelijk is voor de dood van zijn ouders. De Duitsers? De weerstanders die Ploeg hebben neergelegd? Ploeg zelf? Of de Kortewegs die het lijk hebben verlegd? Tijdens zijn zoektocht ontmoet hij onder meer de charismatische oud-verzetsstrijder Cor Takes (Johnny Kraaykamp) voor wie de oorlog nog steeds niet voorbij is omdat zijn geliefde er niet levend uit is teruggekeerd, en Fake Ploeg jr. (Huub van der Lubbe) die samen met zijn moeder na de oorlog onredelijk is gestraft voor de misdaden van zijn vader. Anton trouwt met Saskia de Graaff (ook Monique van de Ven), een vrouw die hem enorm terug doet denken aan Truus Coster. Ze hebben een dochter Sandra, maar het huwelijk houdt, mede door de emoties waar Anton mee worstelt, niet lang stand. Pas op zijn oude dag vindt Anton het laatste puzzelstukje waarmee de puzzel van zijn leven vervolledigd wordt.



De Nederlanders hebben het ons toch maar weer eens geflikt. Waar wij Belgen tweemaal de Oscar voor beste buitenlandse film voor onze neus zagen voorbijgaan, met Daens van Stijn Coninkx ten voordele van Indochine en met Iedereen Beroemd van Dominique Deruddere ten voordele van Crouching Tiger, Hidden Dragon, liet cineast Fons Rademakers in 1987 de concurrentie achter zich met deze verfilming van het meest bekende Harry Mulisch-boek. Het boek zelf wordt redelijk accuraat verteld en dateert gelukkig nog van vóór de tijd dat Mulisch geplaagd werd door acute aanvallen van grootheidswaanzin. Nu er diverse huldigingen op stapel staan die Rademakers' carrière onder de aandacht brengen, waaronder een zeer volledige box met een retrospectieve van zijn werk die eerlang bij A-Film verschijnt, kunnen we niet om de bespreking van dit meesterwerk heen. Feit is dat De Aanslag niet echt een makkelijk boek is om te verfilmen, met veel symboliek (zoals het immer weerkerende motief van de dobbelsteen die het toeval symboliseert dat Antons leven bepaalt) en doordrongen met moeilijk visualiseerbare thema's zoals schuld, wroeging, liefde en wraak, en vooral de dunne scheidingslijn tussen dit alles. Toch heeft Rademakers er een meer dan gewoon mooi en relatief toegankelijk werkstuk van gemaakt, waarbij hij vooral de sfeer van de verschillende tijdvakken (achtereenvolgens de Tweede Wereldoorlog, de jaren'50, de jaren '60 en de jaren '80) erg getrouw weet uit te beelden. Waar de acteurs stuk voor stuk zich fatsoenlijk van hun taak kwijten, valt vooral de rol van Johnny Kraaykamp als de getraumatiseerde Cor Takes in zeer positieve zin op.



BEELD EN GELUID
Wat het geluid betreft kunnen we op deze disk kiezen tussen een gewone Dolby Surround 2.0-stereotrack en een voor de gelegenheid gemixte Dolby Digital 5.1-track die vooral wegens de uitstekende dynamiek onze voorkeur wegdraagt. Uiteraard geeft dit in de oorlogsscènes aan het begin van de film een zeer mooi resultaat, waarbij de overvliegende gevechtstoestellen hun bommen in je woonkamer droppen (gelukkig niet letterlijk). Maar ook in de rest van de film, die het meer moet hebben van subtiele sfeerschepping, wint de 5.1-track het met overschot. Minpuntje is dat in enkele sequenties de dialoog echt wel erg stil is, zoals - vanzelfsprekend - in de scène waarin Anton bij Truus zit opgesloten en ze stil moeten spreken opdat de Duitsers hen niet zouden horen. Maar voor die scènes, voor wie het Noord-Nederlandse dialect niet zo gewoon is, en vooral voor de Duits gesproken stukken in de film, is er een redelijk accuraat ondertitelingsspoor voorzien. Rest ons tenslotte nog een dikke pluim uit te delen voor de bijzonder mooie symfonische soundtrack van Jurriaan Andriessen. De beeldkwaliteit is iets minder om over te juichen, want de transfer gaat vooral gebukt onder veel compressie-artefacts. Toch is de beeldband min of meer opgepoetst en bevat de release merkelijk minder printbeschadigingen dan je van een inmiddels alweer vijftien jaar oude film zou verwachten. De kleuren zijn grauw en troosteloos, maar dit hoort ongetwijfeld bij de sfeer van de film; ze zijn alleszins niet oververzadigd. Ook is er zeer veel ruis aanwezig en in de donkere scènes posterizeren de kleurvlakken. Scherp is het beeld ook niet echt te noemen. Toch is dit, de leeftijd van de film in aanmerking genomen, een aanvaardbare transfer, maar dan vooral dankzij de goede geluidskwaliteit.



EXTRA'S
Wat extra's betreft blijven we bij deze release flink op onze honger zitten. Eén en ander heeft ongetwijfeld te maken met het feit dat deze film ook nog eens wordt uitgebracht in een boxset met alle belangrijke werken van Fons Rademakers, waarbij ook de bonusdisk "Fons Rademakers of: Hoe een zondagskind de Nederlandse speelfilm Uitvond" hoort te zitten die alle aspecten van Rademakers' carrière ineens belicht. Dergelijke boxsets worden normaal alleen maar over de grootste regisseurs (Kubrick, Stone, ...) gemaakt, wat u meteen een idee geeft in welke divisie Rademakers speelt. Desalniettemin krijgen we een écht oude bioscooptrailer (en als we zeggen oud, dan bedoelen we oud!) te zien, zo cheesy als wat en nauwelijks nog bekijkbaar, maar wel charmant, evenals een algemene cross-promotionele trailer die de kijker warm moet maken voor de aanschaf van de boxset, waarin onder meer ook de films Mira, Als Twee Druppels Water, Mijn Vriend en Max Havelaar terug te vinden zijn. De overige extra's zijn eerder statisch van aard: een paar pagina's met filmografieën, een lijst van de prijzen die De Aanslag heeft gewonnen, een fotogalerij met tien (jawel) foto's en een drietal filmaffiches.

CONCLUSIE
De Aanslag is één van de beste, zo niet dé beste film uit de Nederlandse filmgeschiedenis, die een dvd-release meer dan verdient. Aan degenen die zich uitvoerig willen verdiepen in het oeuvre van Fons Rademakers kunnen we alvast aanraden om even te wachten op de 12 disk-retrospectieve box.


cover




Studio: A-Film

Regie: Fons Rademakers
Met: Derek De Lint, Monique Van den Ven, Johnny Kraaykamp, Marc Van Uchelen

Film:
9,5/10

Extra's:
2/10

Geluid:
7,5/10

Beeld:
5,5/10


Regio:
2

Genre:
Oorlog

Versie:
Benelux (NL)

Jaar:
1986

Leeftijd:
12

Speelduur:
142 min.

Type DVD:
SS-DL

Barcode:
8716777039502


Beeldformaat:
1.85:1 anamorfisch PAL

Geluid:
Nederlands Dolby Digital 5.1
Nederlands Dolby Surround 2.0

Ondertitels:
Nederlands
Extra's:
• Trailer
• Cast- en crew-informatie
• Lijst met awards
• Fotogalerij
• Publicitaire foto's
• Cross-promotionele trailer

Andere recente releases van deze maatschappij