:: BESPREKINGEN ::
DVDInfo.be >> Bespreking >> DAENS
DAENS
Bespreking door: Werner - Geplaatst op: 2000-12-11
FILM
Daens greep net naast de Oscar voor beste buitenlandse film. We mogen er fier op zijn: dit is zonder enige twijfel de beste Vlaamse film ooit . Via de coproductie met de Nederlandse KRO heeft regisseur Stijn Coninkx een onwaarschijnlijke prestatie geleverd om het Aalst van eind vorige eeuw op te roepen. De hele crew is er zelfs een tijd lang naar een arbeidersbuurt in Polen voor getrokken om de authentieke sfeer te herscheppen.

De film is een adaptatie van het boek Pieter Daens van Louis Paul Boon en vertelt in wezen het levensverhaal van de Aalsterse priester Adolf Daens vanuit het standpunt van zijn broer Pieter, drukker van een christelijk arbeidersblad. Zo'n honderd jaar geleden arriveert Adolf Daens (Jan Decleir), een priester die de reputatie heeft constant met iedereen in de clinch te gaan, tegen het advies van zijn bisschop Stillemans (Julien Schoenaerts) in Aalst,om een tijdje bij zijn broer en diens familie te verblijven. Adolf wordt er geconfronteerd met de schrijnende leefomstandigheden van de arbeiders in de textielindustrie: lage lonen, kinderarbeid, hongersnood, armoede. Het is ook de tijd van de opkomst van het socialisme. De Franstalige katholieke elite, eigenaar van de fabrieken, verzet zich onder leiding van de volksvertegenwoordiger van de Katholieke Partij, Charles Woeste (Gerard Desarthe) tegen de invoering van het algemeen stemrecht.

In veel gezinnen heerst een schandalige armoede, zo ook bij de familie Scholiers, een gezin met elf kinderen. De oudste dochter, Nette (Antje De Boeck), neemt mee het voortouw in de strijd van de arbeiders voor een rechtvaardiger bestaan. Ze wordt verliefd op de socialistische militant Jan (Michael Pas), ondanks het feit dat haar eigen broer lid is van de Bokken, een knokploeg van de Katholieke Partij.

Als Daens in het blad van zijn broer de wantoestanden in Aalst aan de kaak stelt, jaagt hij de plaatselijke notabelen de daver op het lijf. Door zijn acties strijkt er eindelijk een onderzoekscommissie uit het Brusselse parlement in Aalst neer om de sociale toestanden te onderzoeken. De fabriekseigenaars doen echter al het mogelijke om de zaak in de doofpot te stoppen. De commissie is Aalst nog niet uit of er sterft alweer een kind, verpletterd tussen de machines in een weverij. De rijkswacht slaat de betoging van de arbeiders brutaal uiteen. Daens verhardt zijn standpunt en pleit in zijn preken openlijk voor algemeen stemrecht. Daarmee jaagt hij niet alleen de leiding van de Katholieke Partij in het harnas, ook de kerk heeft steeds meer moeite met zijn socialistische opvattingen, maar Daens heeft daar allemaal lak aan. Hij wordt immens populair bij de arbeiders, bij wie hij smeekt om ondanks de wantoestanden toch de katholieke kerk niet af te vallen ten voordele van de socialisten. Samen met zijn broer richt hij een nieuwe politieke partij op,en ondanks de massale pogingen tot verkiezingsfraude van Woeste wordt Daens verkozen.

Hij geraakt echter steeds meer geïsoleerd in zijn strijd: paus Leo XIII laat hem zelfs op vernederende wijze ontbieden op het Vaticaan om hem vervolgens niet te ontvangen. Uiteindelijk zal Daens moeten kiezen tussen het priesterschap en de strijd voor de arbeiders.

Daens is meer dan een historisch portret. De film zou verplichte kost moeten zijn in elke geschiedenisles. Naast een historisch correcte weergave van de feiten (getuige daarvan het feit dat het Vaticaan danig verveeld zat met de film destijds), biedt deze film een heldere kijk op de geschiedenis van de sociale ontvoogding van de arbeiders in Belgie op het einde van de 19e eeuw. Jan Decleir speelt hier de rol van zijn leven als priester Daens, verscheurd door zijn keuze tussen het priesterschap en zijn diepmenselijk medelijden met de weerzinwekkende werksituatie van de arbeiders. Ook de romance tussen de christelijke Nette Scholiers en de socialist Jan is evenwichtig genoeg om het scenario niet aan het wankelen te brengen. Door samenloop van omstandigheden is Daens een epische film geworden, gemaakt met grootse middelen, met door de ijzersterke regisseurshand van Stijn Coninckx, die na de Urbanus-komedies Hector en Koko Flanel met deze film het roer definitief omgegooit. Wat in de 21e eeuw echter nog altijd een schande is, is dat regisseurs van wereldniveau zoals Coninckx in dit land nog altijd hun werkingsmiddelen bijeen moeten schrapen.

BEELD EN GELUID
De dvd heeft één enkel geluidsspoor, overwegend Nederlandstalig,met enkele Franstalige fragmenten, voornamelijk de scènes met de Franstalige adel. Dat maakt de film overigens zeer authentiek. Men kan kiezen tussen twee ondertitelingssporen, één dat alle niet-Nederlandstalige dialogen ondertitelt en één dat alle Nederlandstalige dialogen in het Frans vertaalt. Meer is uiteraard niet nodig, maar misschien was een Engels ondertitelingsspoor een stimulans geweest om de film in het buitenland meer weerklank te geven. Het geluid is overigens ordinaire stereo zonder surround-ffecten (ik geloof dat de film nooit in een ander geluidsformaat is opgenomen). Het beeld is echter niet echt scherp en af en toe zitten er kleine foutjes in omdat men rechtstreeks een opname van een analoge bron heeft genomen. Dat kon beter.

EXTRA'S
En nu voor de grote teleurstelling: deze dvd biedt *helemaal niets* qua extra's. Er is zelfs geen hoofdstukkenindeling voorzien en de vermelding op de hoes dat er een theatrical trailer zou zijn, is nonsens. interresant was beslist wat randinformatie geweest over de locaties in Polen waar delen van de film zijn opgenomen. Ook weet ik dat de VRT eertijds een 4-uur durende televisiebewerking van deze film heeft gemaakt, met hopen extra beeldmateriaal. Het is dan ook jammer dat die niet overgehouden zijn voor de dvd-versie.

CONCLUSIE
Ik ben blij dat deze monumentale film op dvd is uitgebracht. De transfer kon echter oneindig veel beter. Een gemiste kans en door helemaal niets supplementairs te bieden is de dvd bovendien eerder aan de dure kant. Dit allemaal zonder afbreuk te  doen aan de merites van de film zelf, natuurlijk.


cover



Studio: Universal

Regie: Stijn Coninckx
Met: Jan Decleir, Gerard Desarthe, Antje De Boeck, Michael Pas, Johan Leysen, Idwig Stephane, Linda Van Dijck, Wim Meeuwissen, Jappe Claes, Julien Schoenaerts, Karel Baetens

Film:
10/10

Extra's:
0/10

Geluid:
4/10

Beeld:
4/10


Regio:
2

Genre:
Drama

Versie:
Benelux (NL)

Jaar:
1992

Leeftijd:
AL

Speelduur:
135 min.

Type DVD:
SS-DL

Barcode:
044007808122


Beeldformaat:
1.71:1 anamorf PAL

Geluid:
Vlaams Dolby Surround 2.0 (gedeeltelijk Frans)

Ondertitels:
Nederlands, Frans
Extra's:
• Geen

Andere recente releases van deze maatschappij