:: BESPREKINGEN ::
DVDInfo.be >> Bespreking >> BUTTERFLY EFFECT, THE (2-DISC)
BUTTERFLY EFFECT, THE (2-DISC)
Bespreking door: Werner - Geplaatst op: 2005-03-09


FILM
The Butterfly Effect is weer zo'n film waar je op voorhand beter zo weinig mogelijk over weet, om de impact ervan des te groter te laten zijn bij de kijkervaring. We geven desondanks toch even de aanzet: Evan Treborn (Ashton Kutcher, jongere versies gespeeld door Logan Lerman en John Patrick Amedori) heeft in zijn jeugd regelmatig last van black-outs, die onvermijdelijk gepaard gaan met traumatische situaties. Hij wordt onder meer betrapt met een vleesmes in zijn handen, krijgt in de klas een standje als hij bij een tekening over wat hij later wil worden een seriemoordenaar tekent, maar de precieze omstandigheden, evenals diverse ergere en minder erge staaltjes van kattekwaad, zijn uit zijn geheugen verdwenen. Wanneer hij zijn vrienden Kayleigh (Amy Smart, jongere versies gespeeld door Sarah Widdows en Irene Gorovaia), haar gewelddadige broer Tommy (William Lee Scott, jongere versies gespeeld door Cameron Bright en Jesse James) of hun dikke en niet al te snuggere maatje Lenny Kagan (Elden Henson, jongere versies gespeeld door Jake Kaese en Kevin G. Schmidt) vraagt naar wat er tijdens zijn periodes van geheugenverlies gebeurd is, krijgt hij steevast de huid volgescholden. Als jonge volwassene blijven echter de toevallen uit, en Evan gaat psychologie studeren, waarbij hij zich probeert te specialiseren in amnesie. Maar de toevallen keren terug, en daarmee gepaard gaand komen er bepaalde herinneringen terug boven. En wat meer is: Evan schijnt de gave te bezitten om deze in zekere mate te sturen...



Wauw! Dat was onze eerste reactie bij het zien van de director's cut van deze Butterfly Effect. De theater-versie van deze film heeft een eerder zoetsappig einde, zo één waar ze in Hollywood pap van lusten. Regisseurs Eric Bress en Jonathan Mackye Gruber waren echter niet tevreden met het resultaat, vandaar dat ze aan het einde van deze director's cut een compleet, maar dan ook compleet, andere draai hebben gegeven, zo één waar je geschokt van blijft staren terwijl de end credits over het scherm rollen, vol bewondering voor de manier waarop alle stukjes van de puzzel op het einde in elkaar vallen. Gruber had voor deze film alleen nog maar de redelijk onbekende film Blunt geschoten, waarin Eric Bress meespeelde. Beide hebben ze nog meegewerkt aan het scenario van Final Destination 2, maar op dit project zitten ze samen al zes jaar te broeden. Dat de studiobonzen het oorspronkelijk bedoelde einde niet zagen zitten, bewijst alleen maar dat ze daar geen goede film herkennen wanneer die hen in de kont bijt. De critici waren bij de cinema-release niet laaiend enthousiast over deze film, en gegeven het anti-climactische einde van de theatrical cut, hadden ze misschien niet volledig ongelijk. Bress en Gruber bewijzen met deze film echter dat een paar simpele details - de director's cut duurt amper vijf minuten langer, maar bevat enkele essentiële toegevoegde scènes - een film een compleet ander aanschijn kunnen bezorgen.



De titel Butterfly Effect slaat op een principe uit de theoretische fysica, en meer bepaald de chaostheorie, dat een kleine verandering in de beginvoorwaarden van een fysisch probleem tot een drastisch andere uitkomst kan leiden. Afgezien van het feit dat sinds de opkomst van de theorie in de jaren '70 en '80 een hoop wetenschapspopulariserende nonsens is uitgebraakt, werd er toch ook wat ernstig onderzoek naar het verschijnsel verricht. De term werd overgenomen in de gedragspsychologie, bij uitbreiding stellend dat kleine gebeurtenissen die een persoon beleeft in zijn jeugd, uiteindelijk kunnen uitgroeien tot een allesbepalende factor in het volwassen leven. Vanuit dit uitgangspunt vertrokken de regisseurs, en ze voegden er enkele science-fictionelementen aan toe die een zekere gelijkenis vertonen metde plot van Frequency. De wetenschappelijke waarde van de film is dus vrijwel nihil, maar de plot is een ideale voorzet voor enkele knappe What If-speculaties, die consistent binnen de eigen logica van de film worden uitgewerkt. Het eerste halfuur moet je als kijker inderdaad wennen aan de rare manier van vertellen, waarbij we, nadat middels de eerste twee black-outs van Evan ons het principe van zijn mentale afwijking wordt uitgelegd, de rest van de film beleven vanuit zijn standpunt, en dus ook bepaalde scènes "missen". Naarmate het hoofdpersonage echter meer en meer begint uit te knobbelen wat er precies aan de hand is, delen we als kijker die ervaring, zelfs wanneer verderop in de plot alle schaakstukken van het bord worden geveegd en we met een compleet nieuwe uitgangspositie worden geconfronteerd.



Toegegeven, het klinkt allemaal zeer cryptisch, en The Butterfly Effect ís dan ook een redelijk enigmatische film. De uitwerking ervan is echter zeer doordacht: er wordt spaarzaam maar effectief omgesprongen met speciale effecten, belichting en kleuren zijn allemaal gekozen in functie van de diverse subplots en er zitten geen dode momenten in het verhaal. Zelfs de namen van de personages zijn niet zomaar toevallig gekozen: Evan Treborn klinkt bijna zoals "Event Reborn", wat nog minder toevallig is als je weet dat in het oorspronkelijke script de naam van het personage Chris Treborn ("Christ Reborn") was. Ook zit er in de film een duidelijke referentie naar A Sound Of Thunder, een kortverhaal van Ray Bradbury waarin een bende nietsvermoedende tijdreizigers in het dinosaurus-tijdperk per ongeluk de loop van de geschiedenis verandert door een vlinder dood te trappen. De film zit doorspekt met dergelijke details - in één van de studentenhuizen op de campus hangt er een flyer voor "Bradbury University" - en dat maakt dat de critici, waaronder ondergetekende, hun mening toch na een tweede kijkbeurt moeten bijstellen in positieve zin.



Grootste verrassing was echter voor ons het feit dat acteur Ashton Kutcher blijkbaar op zéér overtuigende wijze ook ernstige rollen aankan. Want, zeg nu zelf, als iemand die voornamelijk bekend staat als het speelgoedje van de overrijpe Demi Moore, met titels als Dude, Where's My Car?, Just Married, My Boss's Daughter en een handjevol MTV-misbaksels op zijn palmares, in grote letters op de cover van een dvd prijkt, is dit alleen al een argument om er met een wijde boog omheen te lopen. We hebben onze mening over de man na het bekijken van deze film duidelijk moeten herzien, alhoewel Kutcher moeiteloos overklast wordt door John Patrick Amedori, de kindacteur die de rol van Evan op zijn 13de vertolkt. Kutcher werd voor deze rol verkozen boven al even grote "karakteracteurs" als Josh Hartnett, Seann William Scott en Joshua Jackson. Ook Amy Smart valt op in positieve zin, doordat ze haar karakter ongeveer evenveel gedaanteverwisselingen moet doen ondergaan als dat van Kutcher, en verder is er ook een zeer goede maar weinig dankbare rol weggelegd voor Eric Stoltz als geperverteerde pedofiel.



BEELD EN GELUID
Afgezien van het feit dat de speelduur van de beide versies vijf minuten verschilt, zijn ook de technische specificaties van de beide versies nogal uiteenlopend. De gewone theatrical cut bevat bijvoorbeeld slechts een "gewone" Engelse en Franse Dolby Digital 5.1-track, waar feitelijk niet veel op aan te merken is. De director's cut is echter naast een Engelse Dolby Digital 5.1-track ook nog eens voorzien van een werkelijk fenomenale DTS-ES 6.1-track; het predicaat "superieur", waarmee de dvd middels zijn cover zichzelf bewierookt, is voor één keer niet gelogen. De geluidstrack heeft enorm veel punch, die de speciale effecten erg goed ondersteunt. Ook de secundaire geluiden, zoals het rumoer in het studentenhuis, komen erg geloofwaardig en netjes gespreid over. De beeldkwaliteit is messcherp, alhoewel er erg vaak gebruikt wordt gemaakt van verschillende camera-texturen om de verschillende fases in de film elk hun eigen uitzicht te geven. Desondanks is het contrast prachtig, zetten de kleuren bijzonder goed de toon - met misschien links en rechts een kleine hint van colour bleeding - en blijven lelijke artefacts uit. Enige rariteit is dat de director's cut het formaat 1.85:1 heeft en de theatrical cut 1.77:1, zonder aanwijsbare reden.



EXTRA'S
Het bonusmateriaal is gelijkmatig verspreid over de twee versies van de film. Hierbij dienen we op te merken dat er naast deze 2-discversie ook een 1-discversie te krijgen is, die enkel de director's cut bevat - inhoudelijk de beste keuze volgens ons, te meer omdat daarmee bewezen wordt dat het creatieve duo Bress/Gruber nog steeds voldoende greep hebben op hun productie. Bovendien - altijd een pluspuntje waard - is al het bonusmateriaal Nederlands ondertiteld.

Op disc 1 - de director's cut - vinden we eerst en vooral een commentaartrack van Eric Bress en Jonathan Mackye Gruber - uiteraard enkel voor de director's cut - die de veranderingen tussen deze versie en de theatrical cut nog eens bijzonder verantwoordt, en de kijker nog een hoop details aanreikt. In 7 verwijderde scènes worden aan het verhaal nog enkele details toegevoegd, zoals de astma van Lenny. Deze scènes zijn eventueel ook te bekijken met toelichting van de regisseurs. Datzelfde is zeker en vast nodig bij nóg twee alternatieve eindes, die echter meer aansluiting vinden bij het einde van de theatrical cut, maar dan nóg slechter zijn - de regisseurs geven het zélf met zoveel woorden toe. De documentaire "The History And Allure Of Time Travel" (13 min.) plaatst wat kanttekeningen bij het psychologisch verlangen van mensen om hun verleden te willen veranderen om het heden bij te sturen. Laatste item in de bonussectie is een trailer.

Disc 2 - de theatrical cut - bevat nog drie andere documentaires. "The Science And Psychology Behind Chaos Theory" (9 min.) sluit nauw aan bij de documentaire op de eerste disc; in "The Creative Process" (18 min.) vertellen Eric Bress en Jonathan Mackye Gruber over de lange ezelsdracht die de wordingsgeschiedenis van deze film uiteindelijk is voorafgegaan, en in "Visual Effects" (16 min.) krijgen we - you guessed it - een bijkomende kijk op de manier waarop de overgangen tussen de verschillende fases in de film worden gefilmd. In het hoofdmenu is er ook een optie om enkele cross-promotionele trailers te bekijken, namelijk voor Resident Evil: Apocalypse, Intermission en Madhouse.



CONCLUSIE
The Butterfly Effect wordt er bij elke kijkbeurt alleen maar beter op. Laat U niet afschrikken door een naam als Ashton Kutcher op de affiche; met deze film breekt hij radicaal met zijn verleden, en wat meer is, als dít nog maar de debuutfilm van het duo Bress/Gruber is, zullen we dit duo in de toekomst bijzonder in het oog moeten houden. De technische afwerking van de disc is voortreffelijk, wat extra's betreft had het iets meer mogen zijn.


cover




Studio: Paradiso

Regie: Eric Bress & Jonathan Mackye Gruber
Met: Ashton Kutcher, Amy Smart, Eric Stoltz, William Lee Scott, Elden Henson

Film:
9/10

Extra's:
5/10

Geluid:
10/10

Beeld:
9/10


Regio:
2

Genre:
Sciencefiction

Versie:
Benelux (NL)

Jaar:
2004

Leeftijd:
12

Speelduur:
115/109 min.

Type DVD:
SS-DL


Beeldformaat:
1.85:1 (DC) / 1.77:1 (TC) PAL

Geluid:
Engels DTS-ES 6.1 (DC),
Engels Dolby Digital 5.1 (DC, TC),
Frans Dolby Digital 5.1 (TC)

Ondertitels:
o.a. Nederlands
Extra's:
Disc 1:
• Commentaartrack door Eric Bress & Jonathan Mackye Gruber,
• Trailer,
• 7 verwijderde scènes,
• 2 alternatieve eindes,
• Documentaire "The History And Allure Of Time Travel"

Disc 2:
• Documentaire "The Science And Psychology Behind Chaos Theory",
• Documentaire "The Creative Process",
• Documentaire "Visual Effects",
• Cross-promotionele trailers

Andere recente releases van deze maatschappij