:: BESPREKINGEN ::
DVDInfo.be >> Bespreking >> KARAKTER
KARAKTER
Bespreking door: Werner - Geplaatst op: 2000-10-17
FILM
De Nederlanders hebben het ons Belgen verdomme toch drie keer geflikt en Oscars gewonnen terwijl wij alleen maar langs de zijlijn konden staan kwijlen. Eerst was er De Aanslag, de verfilming van het boek van Harry Mulisch dat elke middelbare schoolstudent waarschijnlijk heeft  gelezen; dan was er Antonia in 1996 en het jaar daarop dus Karakter.

Waar ze in Nederland vooralsnog van kunnen dromen, is van een raspaard als Jan Decleir. Het grootste onrecht dat ons, Belgen, op de jaarlijks weerkerende Hollywoodiaanse beeldjesparade ooit is aangedaan, is dat de monumentale film Daens van Stijn Coninckx in de categorie beste buitenlandse film de duimen moest leggen voor Indochine, een mediocre film, maar ja, dat jaar moest en zou Catherine Deneuve met een Oscar naar huis gaan. Deze film is zo'n beetje Decleirs zoete weerwraak geworden en het dient gezegd, Decleir speelt iedereen zonder verpinken van het doek .

Het verhaal is een synthese van de boeken Dreverhaven en Katadreuff en Karakter van Ferdinand Bordewijk, niet direct de vrolijkste literatuur als u het ons vraagt. Het verhaal is opgezet als één grote flashback waarin Jacob Willem Katadreuffe (Fedja van Huet) zijn levensverhaal vertelt en meer bepaald de pijnlijke relatie met zijn vader, gerechtsdeurwaarder Dreverhaven (Jan Decleir).

Arend Barend Dreverhaven is een ijskouwe kikker zonder het minste spoor van menselijke gevoelens; alleen al aan de naam merk je dat hij het gevoel voor humor van zijn ouders niet deelt. In de sloppenwijken van het Rotterdam van de jaren dertig is een van zijn geliefkoosde bezigheden het willekeurig uitdrijven van wanbetalende huurders. Voor hem geldt alleen de wet van de sterkste en hij laat zijn rechten dan ook gelden op Joba (Betty Schuurman), zijn huishoudster die, zoals veel vrouwelijk dienstpersoneel in dat duister tijdvak, zonder veel boe of bah verkracht wordt door haar werkgever.

Als Dreverhaven verneemt dat zijn huishoudster zwanger is - in de film gebruikt Betty Schuurman de ongelofelijk archaïsche uitdrukking 'in positie' - vraagt hij haar uit een bizar eergevoel ten huwelijk als was het een 'fait accompli' die boekhoudkundig moet worden afgehandeld. Joba beseft dat de schande van het ongehuwd moeder-zijn te verkiezen is boven een liefdeloos huwelijk zoals Dreverhaven dat voor ogen heeft en ze wijst zijn avances kordaat af. Ze weigert ook onderhoudsgeld van hem voor hun zoon, Jacob Willem Katadreuffe, tegen wie ze altijd zegt we hebben niets van hem nodig, als die voor de zoveelste keer naar zijn vader vraagt.

Zijn eerste ontmoeting met zijn vader is overigens zeer bijzonder: Dreverhaven is net door een onwillige huurder in de gracht gegooid en als Jacob Willem wordt opgepakt voor de vermeende diefstal van een brood, zegt hij dat hij de zoon van Dreverhaven is. Die wordt erbij gehaald, keurt zijn zoon geen blik waardig en ontkent dat de jongen van hem is. Omdat hij altijd wordt uitgescholden voor bastaard, worden Katadreuffe en zijn moeder gedwongen te verhuizen. Het enige wat hem troost biedt is een stapel boeken die de vorige eigenaar in het nieuwe huurhuis heeft achtergelaten. Jacob Willem blijkt een pienter kereltje en is al snel onder meer het Engels meester.

Op zeker moment kan hij de stilte tussen hem en zijn moeder niet meer verdragen, neemt een sigarenwinkeltje over en gaat  een lening aan bij de bank. Hij blijkt echter bedrogen door de vorige eigenaar en zit tot over zijn oren in de schulden. Als toemaatje blijkt zijn vader de eigenaar van de bank te zijn. Om de eindjes aan elkaar te knopen, gaat Katadreuffe bij het prestigieze advocatenkantoor Stroomkoning werken. Daar maakt hij onmiddellijk een positieve indruk bij meester De Gankelaar (Victor Low), die zich als verdediger van de jongen opwerpt. Als zijn schulden zijn afbetaald, heeft Jacob Willem, intussen jongste bediende op het kantoor en heimelijk verliefd op zijn vrouwelijke collega Lorna te George (Tamar Van den Dop), nog maar één droom voor ogen: zelf advocaat worden. En de enige manier om zijn studies te financieren is opnieuw bij zijn vader geld lenen, diezelfde vader die hem op alle manieren kapot tracht te maken.

Jan Decleir speelt het klaar om bij elke verschijning de kijker te doen rillen van angst, alleen al door zijn fysieke voorkomen. Een groter verschil met z'n rol in Daens is zo goed als onmogelijk: een brutaal, onmenselijk monster zonder scrupules. Ook Fedja van Huet levert een meer dan behoorlijke prestatie als de getormenteerde Jacob Willem Katadreuffe. De sensatie van de film is echter Victor Low, die als advocaat De Gankelaar tegengewicht biedt aan het inhumane element dat Jan Decleir vertegenwoordigt. De Gankelaar probeert ten dele als mentor van de jonge Katadreuffe de rol te vervullen van de vader die hij nooit gekend heeft en Low speelt zijn rol met veel animo en overtuigingskracht.

BEELD EN GELUID
De film verdient een betere transfer naar dvd. Het beeldformaat houdt het midden tussen gewone 4:3 en cinemaformaat. Ik ben zelfs uit nieuwsgierigheid de verhouding op mijn scherm met een lintmeter gaan nameten, want zoiets heb ik nog nooit gezien. Ik hou de verhouding op 1.66:1. Bij zo'n hybride beeldformaat hebben ze uiteraard de moeite niet gedaan om het beeld anamorf te coderen en dat heeft tot gevolg dat je ofwel met vervelende zwarte banden opzij zit opgescheept (op een breedbeeldtelevisie bij gebruik van het tussenformaat 14:9), ofwel een deel van het beeld onderaan en bovenaan verdwijnt. Dat laatste is dan nog de beste optie omdat de film toch niet ondertiteld is, maar het maakt het beeld wel erg onscherp. Op het geluid is dan weer niets aan te merken; zelfs voor een vrij statische film wordt er toch gratuit gebruik gemaakt van de mogelijkheden van Dolby Surround, zoals in de beginscène als Katadreuffe wordt gearresteerd.

EXTRA'S
Er staan een viertal summiere biografieën van Mike Van Diem, Jan Decleir, Fedja Van Huet en Betty Schuurman op, een Amerikaanse en een Nederlandse trailer en dan hebben we het zowat gehad. Een jammere zaak, want een audiocommentaar of achtergrondinformatie over de aandoenlijke en realistische locaties was zeker welkom.

CONCLUSIE
De film staat natuurlijk als een huis en had beslist een betere dvd-uitvoering verdiend. Het is overigens één van de weinige Nederlandse films die ik zonder irritatie heb bekeken; van Nederland zijn we immers, althans op dvd, voornamelijk rotzooi gewoon zoals Flodder of Bassie en Adriaan. Heren dvd-producenten, als u dit leest een goeie tip: wacht niet langer en breng Daens uit op dvd, liefst in de lange versie van vier uur. Maar maak alsjeblieft een presentabele dvd-versie. Jan Decleir verdient beter.


cover




Studio: Valkieser

Regie: Mike Van Diem
Met: Jan Decleir, Fedja van Huet, Betty Schuurman, Tamar Van den Dop, Victor Low, Hans Kesting

Film:
8/10

Extra's:
2/10

Geluid:
6/10

Beeld:
4/10


Regio:
2

Genre:
Drama

Versie:
Benelux (NL)

Jaar:
1997

Leeftijd:
12

Speelduur:
119 min.

Type DVD:
SS-DL

Barcode:
8714576928805


Beeldformaat:
1.66:1 PAL

Geluid:
Nederlands Dolby Digital 5.1

Ondertitels:
geen
Extra's:
• Nederlandse & Amerikaanse trailer
• Cast- & crewinformatie

Andere recente releases van deze maatschappij