:: BESPREKINGEN ::
DVDInfo.be >> Bespreking >> CHECKPOINT
CHECKPOINT
Bespreking door: William - Geplaatst op: 2006-12-29
DOCUMENTAIRE FILM
Aan deze kant wonen mensen, zegt een jonge IsraŽlische soldaat fier tegen de camera, aan de andere kant beesten, en hij wijst lachend in de richting van het Palestijnse dorp aan de andere kant van de controlepost. De soldaat is net twintig en slijt zijn diensttijd aan ťťn van de tweehonderd check points die IsraŽl heeft opgericht op de West Bank en de Gazastrook om de bewegingen van de Palestijnse inwoners te controleren en indringende terroristen van Hamas te onderscheppen vooraleer ze de kans krijgen om onheil aan te richten in de joodse nederzettingen en de IsraŽlische dorpen en steden. Het tijdsgewricht is 2002. Sinds twee jaar woedt de Tweede Palestijnse Intifada door het gebied en het IsraŽlische leger is op z'n hoede voor bloedige aanslagen van de vijand op zijn grondgebied.

Maar de West Bank en Gaza zijn geen IsraŽlisch grondgebied, het is bezet grondgebied, sinds de oorlog van 1967. Via controleposten en militaire barrages controleert het leger niet alleen de toegang van Palestijnse burgers tot IsraŽlische bodem, maar ook tussen de dorpen en steden op Palestijns grondgebied zelf. Voor elke verplaatsing is een persoonsbewijs en een pasje nodig. Wie geen pasje heeft kan niet van het ene dorp naar het andere, zelfs niet in noodgevallen. Voor de soldaten is elke Palestijn een mogelijke terrorist, elke vrouw een mogelijke menselijke bom. Tegen het protest van de Palestijnse burgers reageren de IsraŽliís met machtsvertoon, willekeur en pesterijen. Wij zijn 's lands grootste patriotten, pocht een jonge joodse soldaat, wij breken de herrieschoppers, niemand houdt de grenspolitie voor de gek!



Een bus met schoolkinderen wordt gestopt aan een controlepost. De soldaten delen de chauffeur mee dat iedereen moet uitstappen. De kinderen Ė tussen 6 en 12 jaar oud Ė worden tot stilte aangemaand en verdringen zich voor de camera. Ze lachen, maken grapjes, ze zien eruit zoals alle schoolkinderen overal ter wereld. De bus wordt gecontroleerd, de bagageruimte doorzocht. Iedereen mag instappen, maar de bus blijft in de hitte langs de kant staan. De motor is stilgelegd. Je kan er niet door, zegt een soldaat. Maar ik passeer hier elke dag!, antwoordt de chauffeur mopperend. Vandaag passeert hier niemand, is het koele antwoord. Ondertussen arriveert een vrachtwagen met aanhanger. Geen pasje?, vraagt de soldaat, dan kan u er niet door. , antwoordt de Palestijn, ik wil naar huis. Hij wordt weggestuurd: slaap vannacht in je truck, zegt de soldaat, probeer het morgen maar weer. Ondertussen komt vanuit een tank, even verderop geparkeerd, toch groen licht voor de autobus met schoolkinderen. Die mogen er toch door. Een paar uur later staat dezelfde bus aan de andere kant van de barriŤre. Stoppen, motor stilzetten en iedereen uitstappen. De kinderen zijn het gewend, ze stappen gewillig uit, stellen zich op in een rij en wachten tot de controle achter de rug is.

Een vrouw met drie jonge kinderen toont haar papieren. De pasjes van de kinderen zijn niet in orde, snauwt een andere soldaat aan een andere controlepost, ze mogen er niet door. Het oudste jongetje is zes, de beide anderen zijn nog kleuters, eentje gaat huilen. Hun moeder moet dringend naar de stad en dus zit er niets anders op dan de drie kleine kinderen alleen terug naar huis te sturen. Neem je broertjes bij de hand en ga naar huis, zegt ze vertwijfeld, ik kom jullie morgen halen, beloofd. De kleinste volgt zijn broertje, draait zich dan huilend om en rent z'n moeder achterna. Ga terug, commandeert ze, anders raak ik er zo meteen zelf niet door, ga naar huis!

Een Palestijnse ambulance komt aangereden aan een andere controlepost. Iedereen is altijd ziek, zegt weer een andere soldaat tegen de camera. Iedereen moet uitstappen. Waarom moet u per se naar Nabloes?, vraagt hij aan de passagiers. Deze man heeft een hartziekte en moet naar het ziekenhuis van Nabloes voor een operatie, zegt een medepassagier, en dat kind moet voor een chemokuur naar een ander ziekenhuis. Dat kan alleen in Nabloes, verdedigt hij de patiŽnten als de joodse soldaat hem vraagt waarom de behandeling niet in hun eigen stadje kan gebeuren. De pascontrole sleept zich voort, namen worden gecontroleerd, nummers via de telefoon geverifieerd. De Palestijnen staan er vernederd bij. Alsof terroristen langs de controleposten passeren!, klaagt een oudere man aan nog een ander grenspost. Film dit, zegt een oude Palestijn die in de berm is gaan zitten na uren wachten, toon de wereld hoe ze ons als dieren behandelen. Niemand weet het, zegt nog een andere man, niemand trekt het zich aan, nergens.

Tijdens een onweer komen drie mannen aan een grenspost. Gesloten, zegt een IsraŽlische soldaat, vandaag kan je er niet door, kom morgen terug. De drie mannen blijven staan, in de pletsende regen, zonder beschutting tegen de ijzige wind. Hun kraag hebben ze overeind gezet en ze zoeken hurkend beschutting achter een laag betonblok. Ze wachten, van op afstand bespied door twee IsraŽli's. Veel later worden hun papieren gecontroleerd en kunnen ze hun weg voortzetten, verkleumd en drijfnat. Ik was om medicijnen, zegt een bebaarde Palestijn, ik ben doodziek.

Wat denken mensen die elke dag als dieren worden behandeld? Wat voelen mensen die elke dag nieuwe vernederingen en pesterijen moeten verdragen? Wat groeit er uit jonge soldaten, nauwelijks volwassen, die willekeurig over het doen en laten van anderen kunnen beschikken en niet bang hoeven te zijn voor straffen en disciplinaire maatregelen vanwege hun hiŽrarchische overheid? De schijnbaar eindeloze opeenvolging van confrontaties tussen Palestijnse burgers en IsraŽlische soldaten lijkt niet meteen een spannende film op te zullen leveren, maar het tegendeel is waar. De werkelijkheid is ook in dit geval erger, onmenselijker en beschamender dan in enig fictief verhaal of verzonnen filmscript. Yoav Shamir registreert de feiten zonder commentaar en hij probeert geen partij te kiezen, toch is het moeilijk om als kijker enig respect en begrip op te brengen voor de IsraŽlische rekruten. Hun optreden is meedogenloos, brutaal en gespeend van enige menselijke betrokkenheid. Probleemloos laten ze Palestijnse burgers, meestal bejaarden, vrouwen en kinderen op weg naar de dokter of een ziek familielid urenlang in de verzengende hitte of de bittere kou staan, zonder uitleg, zonder verantwoording, gewoon omdat hun dat goed uitkomt of omdat ze daartoe de opdracht hebben gekregen, maar Shamir bewijst talloze keren dat het om grillen en willekeurige beslissingen gaat die worden ingetrokken als de situatie te heet wordt: een man komt terug van de stad en krijgt geen toelating om de controlepost te passeren. Een uur geleden verzekerde u mij dat ik kon terugkeren, verwijt hij een joodse soldaat, anders had ik de oversteek niet gemaakt. De soldaat blijft bij z'n standpunt en de Palestijn wil de verantwoordelijke officier spreken. Hij legt zich niet neer bij de mededeling dat zulks niet kan en blijft eisen dat men hem laat passeren. Als de situatie uit de hand dreigt te lopen komt de officier tussenbeide en luister naar het verweer van de Palestijn. Dan loopt hij op de soldaat toe en praat zachtjes tegen hem. De Palestijn mag passeren. Je brengt mij toch goed in beeld?, vraagt de soldaat aan de cameraman, steek het hele conflict maar op de officier.



In de buurt van Ramallah komt het tot een kleine volksopstand. Een honderdtal burgers die terugkeren van de markt in het naburige dorp, wordt zonder verwittiging de weg versperd. Ze kunnen niet naar huis. Onderhandelen heeft geen zin. Ze zitten gevangen in het niemandsland tussen twee dorpen, een zacht hellende zanderige vlakte met hier een daar een bosje groen onder een brandende zon. Een zwangere vrouw voelt zich niet goed, een ouder stel kan nog moeilijk staan, een man protesteert, een andere loop gewoon door: schiet maar, daagt hij de IsraŽli's uit, wij gaan naar huis. De massa komt in beweging, een joodse soldaat schiet in de lucht, de vrouwen schreeuwen, de mannen bijten door, nemen hun vrouwen bij de schouders en passeren de IsraŽlische militaire voertuigen. De soldaten trekken zich terug. Het is een kleine overwinning, maar een zinloze, want morgen begint het allemaal van vooraf aan.

IsraŽl heeft een veiligheidsprobleem. Niemand zal ontkennen dat de regelmatige aanslagen van Palestijnse militanten tegen de burgerbevolking lafhartig en onaanvaardbaar zijn. Niemand zal ontkennen dat IsraŽl maatregelen mag treffen om het geweld tegen zijn burgers een halt toe te roepen. Men kan evenmin ontkennen dat gewone Palestijnse burgers het recht hebben om als menselijke wezens te worden behandeld, zonder de willekeur van een stel adolescente joodse militairen, nauwelijks opgeleid voor dit soort werk, nauwelijks opgeleid om om te gaan met Palestijnse bejaarden, vrouwen en kinderen. IsraŽl laat al decennialang onschuldige burgers boeten voor de misdaden van hun terroristische landgenoten. Wat als Madrid iets gelijkaardigs deed in Baskenland, Londen in Noord-Ierland? De hele gang van zaken is een democratisch land onwaardig en het is een zegen dat uitgerekend een IsraŽlisch cineast de aanklacht formuleert. Het is overigens onvoorstelbaar hoe Yoav Shamir quasi ongehinderd zo dicht in de buurt van de verschillende controleposten is kunnen komen om deze rauwe realiteit van discriminatie en miskenning op pellicule vast te leggen.

BEELD EN GELUID
Beeld en geluid zijn die van een documentaire. De film is helemaal van op de schouder gedraaid, maar met een vaste hand, zonder overdreven zwaaibewegingen van de camera of storende schokken. Het licht en de luminositeit variŽren al naar gelang het jaargetijde. De kleuren zijn realistisch tot een beetje dof. Het geluid is eenvoudig, zonder opsmuk.

EXTRA'S
Als extra een veel te kort Interview met de Regisseur en een kort beeldfragment van de Uitreiking van de Joris Ivensprijs aan Yoah Shamir.

CONCLUSIE
Checkpoint van de IsraŽlische cineast en regisseur Yoah Shamir is tot nog toe de beste film over de conflicten tussen de Palestijnse bevolking en IsraŽlische soldaten aan de controleposten en grensovergangen op de Westbank en de Gazastrook. Deze documentaire film is een aanklacht tegen de manier waarop IsraŽl omgaat met onschuldige burgers en ze overlevert aan de willekeur van het IsraŽlische leger. De film is heftig en hard, maar tegelijk onderhoudend wegens het intense karakter en het realisme van de verschillende situaties die Shamir in beeld brengt. En finaal is er die pijnlijke connotatie met de levensvoorwaarden van de Europese joden tijdens het Nazi-regime: de lange rijen hulpeloze mensen, afgeblaft, toegesnauwd, belachelijk gemaakt, overgeleverd aan de willekeur van jonge soldaten die zich hoger en van een betere soort wanen.


cover



Studio: Filmfreaks

Regie: Yoav Shamir
Met: IsraŽlische soldaten, Palestijnse burgers

Film:
8,5/10

Extra's:
4/10

Geluid:
7,5/10

Beeld:
8/10


Regio:
2

Genre:
Documentaire

Versie:
Benelux (NL)

Jaar:
2003

Leeftijd:
AL

Speelduur:
80 min.

Type DVD:
SS-DL


Beeldformaat:
1.33:1 PAL

Geluid:
Hebreeuws / Arabisch / Engels Dolby Surround 2.0

Ondertitels:
Nederlands
Extra's:
ē Interview met de Regisseur
ē Uitreiking van de Joris Ivensprijs

Andere recente releases van deze maatschappij