:: BESPREKINGEN ::
DVDInfo.be >> Bespreking >> 101 DALMATIANS
101 DALMATIANS
Bespreking door: Werner - Geplaatst op: 2008-03-02
FILM
Gepatenteerde droogstoppel Roger (Ben Wright) wordt door zijn hond Pongo (Rod Taylor) gekoppeld aan de stiff upper lip-dame Anita (Lisa Davis) die zelf de niet onknap uitziende wijfjesdalmatiër Perdina (Cate Bauer) bezit. Pongo ziet Perdita wel zitten en daar komen onvermijdelijk op termijn kleine hondjes van. Vijftien om precies te zijn: alhoewel Roger en Anita de komst van de puppies wel aardig vinden, zijn ze tegelijkertijd clueless hoe ze de jonkies eten moeten geven. Perdita's oude schoolmakker Cruella De Vil (Betty Lou Gerson) komt echter met een oplossing aandragen in de vorm van een vette cheque. Alleen duidt ongeveer alles erop dat ze de hondjes wil inpikken om ze te transformeren in een exclusieve bontjas. Roger en Anita hebben het zo niet op madammen met een bontjas begrepen en ze raden Cruella aan om de cheque te steken op een plaats waar de zon nooit schijnt. Cruella heeft echter twee voze inbrekers, Jasper (J. Pat O'Malley) en Horace (Frederick Worlock) in de arm genomen die de hondjes komen kidnappen. Gezien het aantal dat ze er in het oude landhuis van de familie De Vil gevangen houden, zijn ze met de vijftien pups niet aan hun proefstuk toe, want er zitten er in totaal negenennegentig. Pongo en Perdita trekken er zelf op uit om hun kroost terug te vinden met behulp van een erg solidair netwerk van honden over het hele land die de "twilight bark" gebruiken.


Links screenshots van de nieuwe SE-uitgave, rechts de oude 1-disc Warner-uitgave


Drie regisseurs waren er nodig om deze 101 Dalmatians, de verfilming van het amper bekende boek van Dodie Smith in 1961, tot een goed einde te brengen, een film die toch een beetje een stijlbreuk betekende met de bekakte prinsessenverhalen van Disney, ten voordele van een nieuwe, zwierige, meer cartoonachtige stijl. De jonge Wolfgang Reitherman zou daarna nog ruim de kans krijgen om zijn sporen te verdienen met The Aristocats, de volgende classic die in het rijtje klaarstaat om heruitgebracht te worden; maar daarover later meer. De tekenstijl die in deze film wordt gehanteerd is een stuk minder afgeborsteld, zowel qua animatiestijl, waarin de potloodlijnen maar half weggegomd worden, als verhaalsgewijs: Roger en Anita hebben het te oordelen naar de afmetingen van hun jong startersflat blijkbaar niet echt breed - maar ze slagen er wel in om voltijds een werkster in dienst te houden in goeie ouwe Londense herenhuis-stijl. Het armere segment van de bevolking als helden opvoeren is in een Disneyfilm not done. Ook het verhaal is een stuk rudimentairder dan pakweg Lady And The Tramp: het courten én het huwelijk van de menselijke personagesis al na tien minuten en één duik in de vijver voorbij; nog eens tien minuten later zijn er bij de hondjes al puppies te zien. Dan worden de mensen eigenlijk uitgerangeerd en verschuift het evenwicht in het verhaal naar de twee honden die bijlange na zo geen komische chemie laten opborrelen als de stuntelige Roger en de sobere Anita. Pongo en Perdita, die ongeveer de rest van de film min de laatste drie minuten hun queeste naar hun verloren koters ondernemen, zijn een stuk ééndimensionaler en datzelfde kan ook worden gezegd van de schurken tegen wie ze het moeten opnemen. Maar wat voor een schurken! Met Cruella De Vil heeft Disney mogelijk de meest foute misdadigster ten tonele gevoerd: ze rijdt rond in een auto alsof ze een drietrapsraket bestuurt, ze ziet er uit als de vrouwelijke versie van Frankenstein die er op relatief jonge leeftijd een levensvoorraad sigaretten heeft doorgepaft (getuige de overlopende asbak naast haar bed). Vooral haar keuze qua kledij heeft haar tot een legendarisch icoon getransformeerd dat nù ongeveer als de verpersoonlijking van al het dierenleed van de gehele wereld kan dienen. Bovendien verliest ze haar kalmte elke keer de zaken niet volgens haar plan gaan - en dat is op zijn zachtst gezegd nogal vaak. Het slapstick-gehalte blijkt uit het feit dat elke reden goed is om haar twee helpers af te mogen troeven om eigenlijk geen enkele reden. Tussen de redelijk saaie karakters steelt Cruella de show telkens wanneer ze weer eens een woede-aanval krijgt en haar krulspelden alle richtingen uit vliegen. Het is dan ook verwonderlijk dat, Cruella's reputatie kennende, de familie van Roger en Anita de vrouw nog überhaupt binnenlaat, maar we zullen het maar op Engelse beleefdheid houden.

Maar zoals gezegd is er op gebied van karakterontwikkeling in deze tekenfilm niks te beleven. De slechten zijn slecht, de honden heldhaftige ouders die alles doen om hun kroost terug te krijgen en Roger en Anita zijn maar vertederd als ze honden zien, liefst puppies. En Cruella wil de hondjes transformeren tot jas; een minder altruïstische reden valt er bijna niet te bedenken en het zelfmoraliteitsonderzoek van haar handlangers beperkt zich tot het morele dilemma of ze nu éérst de hondjes moeten doodknuppelen of éérst hun favoriete programma (een soort spelprogramma voor criminelen!) mogen uitkijken. Op het eerste zicht heeft dus de staf van Disney zich niet echt pijn gedaan bij het zoeken naar originele invalshoeken voor hun verhaal. Schijn kan echter bedriegen want voor de rest past deze redelijk cartooneske aanpak op gebied van animatie naadloos bij de zwierige en modernere stijl van decors (die gelukkig een stuk goedkoper waren om te produceren). 101 Dalmatians is achteraf bekeken een redelijk kleine productie geweest: de tweede helft van de film speelt zich niet toevallig in de sneeuw af om het departement inkleuren wat te ontlasten.



Vreemd genoeg is de bescheidenere invulling op grafisch gebied niet als alibi gebruikt om nog wat meer muziekjes in de film te proppen. Met "Cruella De Vil", de hit-in-wording van Roger, en de "Dalmation Plantation" van op het einde, komen we in totaal op welgeteld anderhalve song, wat weinig is voor een soundtrack die door veteraan George Bruns werd verzorgd. Eén en ander heeft waarschijnlijk wel te maken met het feit dat er eigenlijk niet één echte centrale held in het verhaal zit die, zoals dat wel eens in Disney-films voorkomt, een liedje moet zingen over zijn lotsbestemming of de liefdes in zijn leven met op de achtergrond een ondergaande zon. Zelfs de ontvoering van hun pups raakt de emotionele snaar in het gezin Pongo niet eens, behalve dat ze hierdoor alleen maar meer vastberaden worden om ze te gaan terughalen. Eén en ander wordt ook duidelijk bij de titel, waarbij het niet is dat één (Pinocchio) of twee (Lady And The Tramp) voornaamste personages figureren: de 101 Dalmatiërs zijn gewoon een groep, en binnen die groep zijn er geen helden of heldinnen waarvoor je moet supporteren; om het in theatertermen te zeggen: het is een ensemble-cast. De puppies zelf lijken dan ook nog eens heel erg op elkaar (met 1 of 2 uitzonderingen, de bolle en die éne die altijd graag naar tv kijkt), in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Smurfen die allemaal wel een aparte karaktertrek hebben. De voice casting van een hoop kindjes die met moeite hun lijnen uitgesproken krijgen is, eerlijkheidshalve, niet echt geweldig.

De korte speelduur van de film, 76 minuten, zorgt er toch voor dat ondanks de weinig inhoudelijke diepgang de film netjes wordt opgedeeld in de klassieke drie delen, sober maar effectief. D'r is zelfs zeer spaarzaam omgesprongen met de running gags, enkel die waarin Lucky altijd voor de TV gaat zitten is zowat overgebleven. Het komt het tempo van de film allemaal wel ten goede. De echte actie is beperkt tot de vlucht voor Cruella in de tweede helft van de film en zelfs die is echt wel rechttoe, rechtaan. De hondjes proberen zich nog te vermommen als labradors, maar ze vallen door de mand en er ontstaat een goeie ouwerwetse car chase, waarbij Cruella's sportsbolide gaandeweg onderdelen begint te verliezen totdat ze nog parmantig op een motorblok zit.

Toch is 101 Dalmatians ondanks het verwijt van simplisme en van het feit dat de makers op veilig hebben gespeeld, alles behalve een slechte film. Als men nieuwe zaken wil aanboren op gebied van filmthematiek, dan is het niet slecht om eerst op kleine schaal uit te proberen of het kan werken. Enkele jaren later zou immers The Aristocats volgen, in wezen hetzelfde verhaal maar dan met katten in plaats van met honden. En als eerste oefening in deze nieuwe, soberdere stijl is 101 Dalmatians niet alleen gelukt, men heeft er ook nog eens de weg mee voorbereid naar latere successen zoals Jungle Book dat diezelfde Reitherman later op zijn palmares zou plaatsen.

BEELD EN GELUID
Dit is reeds de tweede release van 101 Dalmatians, de eerste één van de zeven titels zijnde die in de begindagen van dvd werden uitgebracht door Warner. Er is intussen heel wat water naar de zee gestroomd, ongeveer alle Disneyclassics zijn nu in een acceptabele versie uitgebracht en dat is met 101 Dalmatians niet anders. Die kreeg zelfs het Platinum-label, wat betekent dat er nog een tweede disc met lekkers aan toe is gevoegd. Maar daarover later meer.

De beeldkwaliteit is goed. Verbluffend goed, zelfs, De tekenfilm is zodanig goed opgepoetst dat de potloodlijntjes die zijn overgebleven na het inktwerk nog hier en daar te bemerken zijn, vooral bij hondse nevenfiguren met een flinke knevel is dit soms nog zeer goed te zien. De kleuren zijn helemaal opnieuw gecalibreerd en zien er helder uit. Op één plekje heb ik echter de kleurshift zien haperen in één van de scènes waarin de twee handlangers van Cruella op de zetel zich te goed doen aan een sandwich en een fles wijn. Ik bekijk dit soort tekenfilms nogal scrupuleus en ik moet eerlijk zeggen dat dat het enige puntje van kritiek is dat ik heb gevonden. De vergelijking met de oude Warner-versie valt bijzonder goed uit: de kleuren zijn een stuk strakker en levendiger en er zitten minder compressie-artefacts in.



Maar ach ja, die beeldformaten hè. Bij de recente re-release van Jungle Book (die we U nog schuldig zijn, we weten het) werd het beeld nog maar eens afgeknipt boven- en onderaan waardoor er essentiële stukken tekenfilm verdwenen zijn. Met Robin Hood hadden ze het ons wéér geflikt en alhoewel er misschien overeenstemming was om de films op 1.75:1 te vertonen zijn het 1.37:1-prenten die op 1.33:1 moeten worden getoond. En dat is bij deze 101 Dalmatians gelukkig ook de transfer zoals die hoort te zijn. Niet dat Disney haar leven gebeterd heeft, want naar het schijnt is het bij de volgende platinum, The Aristocats, weer prijs.

Qua geluid werd het hele oude monospoor herverwerkt tot een Dolby Digital 5.1-spoor, waarvan de meerwaarde ons een beetje ontgaat. In tegenstelling tot enkele buitenlandse uitgaven is de originele monotrack niet meegeleverd. Er is wel een 2.0_audiotrack voor slechtzienden en de monotrack zal weer maar eens gesneuveld zijn ten voordele van de Nederlandse Dolby Digital 5.1-track.

EXTRA'S
Op disk 1 vinden we nog twee trivia-pop up tracks terug en een amechtige videoclip van het jongste slachtoffer van de propagandamolen van Disney: Selena Gomez heet het ding. Ze presenteert waarschijnlijk zoals al haar voorgangers een spelletje op het Amerikaanse Disney-Channel en om een internationale doorbraak te "forceren" mag ze hier nog eens een nummertje uit de film nineties-gewijs komen vermassacreren. Uiteraard kan de marathon aan trailers én de obligate reclame om uw geld erdoor te gaan draaien in de grootste muizenval in de menselijke geschiedenis, Disneyland, niet ontbreken, volgens de laatste HT-modetrends uiteraard aangevuld met reclame voor het blu-ray assortiment.



Op disk twee word je aangemaand een keuze te maken tussen twee secties "for humans" en één "for dogs". In die laatste vinden we onder de noemer Games And Activities weer eens een magere selectie niet bijster onderhoudende spelletjes. De virtuele dalmatiër-tamagotchi, de "puppy profiler" waarmee je kan uitzoeken welk beest bij je past en Engelse woordjes kan leren in "101 Dalmatians Fun With Language Game", duidelijk voorgelezen door iemand met niet al te snel werkende hersens, zijn op zijn best vervelend te noemen. De sectie Music And More, met een in zes secties verdeelde uitgebreide en verwijderde muzieknummers is daarentegen best interessant, vooral om te vergelijken met het muzikaal redelijk sobere eindresultaat. De vele versies van het Cruella-lied zijn echter wat langdradig en sommige stukjes zijn audio-only.

Backstage Disney is het omvangrijkste onderdeel van de drie en begint met de redelijk mooi gestoffeerde documentaire "Redefining The Line: The Making of 101 Dalmatians", met bijdragen van animatoren van toen en nu, waarin de stijlbreuk van Disney wordt geanalyseerd. Ook enkele animatie-historici geven hun visie op het goedkopere maar modernere proces dat vanaf deze film werd gehanteerd. "Cruella De Vil: Drawn To Be Bad" (7 min.) toont ons enkele pre-visualisaties van één van de memorabelste disneyschurken aller tijden en in "Sincerely Yours, Walt Disney" (12 min.) leren we hoe Walt Disney correspondeerde met auteur Dodie Smith over de filmadaptatie van haar kinderboek. Voorts vinden we nog twaalf trailers en evenveel radiospots terug voor alle mogelijke heruitgaves van de film en een uitgebreide tekeningen- en fotogalerij.



CONCLUSIE
Na het uitbrengen van 101 Dalmatians werden de asielen overspoeld met dalmatiërs die door de vertederde kijkers werden aangekocht, maar toch niet zo'n huisgetrainde honden blijken te zijn. Of het met deze heruitgave zo storm gaat lopen lijkt ons onzekerder, maar deze versie is alleszins waardig om de Disneycollectie aan te vullen. Laat dus de pup in U los en ren naar de dichtstbijzijnde dierenwinkel. Pardon, dvd-boer.


cover



Studio: Walt Disney Studios Home Entertainment

Regie: Clyde Geronimi, Hamilton Luske & Wolfgang Reitherman
Met: Rod Taylor, Cate Bauer, Betty Lou Gerson, Ben Wright, Lisa Davis

Film:
7,5/10

Extra's:
6/10

Geluid:
8/10

Beeld:
9,5/10


Regio:
2

Genre:
Avontuur

Versie:
Benelux (NL)

Jaar:
1961

Leeftijd:
AL

Speelduur:
76 min.

Type DVD:
SS-DL


Beeldformaat:
1.33:1 PAL

Geluid:
Engels Dolby Digital 5.1
Nederlands Dolby Digital 5.1
Engels audio-descriptief Dolby Surround 2.0

Ondertitels:
o.a. Nederlands
Extra's:
• 101 pop-up trivia track family
• 101 pop-up trivia track fans
• Videoclip Selena Gomez
• Spelletjes
• Uitgebreide muziekfragmenten
• Documentaire "Redefining The Line: The Making Of 101 Dalmatians"
• Documentaire "Cruella De Vil: Drawn To Be Bad"
• Documentaire "Sincerely Yours, Walt Disney"
• Trailers en radiospots
• Gallerijen

Andere recente releases van deze maatschappij