:: BESPREKINGEN ::
DVDInfo.be >> Bespreking >> PLEINTJE, HET - SEIZOEN 1
PLEINTJE, HET - SEIZOEN 1
Bespreking door: Werner - Geplaatst op: 2010-01-31
SERIE
Op het anders vredevolle, verkeersvrije Justitieplein in een niet nader genoemde Vlaamse stad, is de tijd op het eind van de jaren 50 stil blijven staan en woedt er nog steeds een vete tussen twee clans, de katholieken en de liberalen. De katholieken hebben zich om Pol Sickx (Jo De Meyere)geschaard, een redelijk ruimdenkende, moderne pastoor met jonge en vitale ideeën over het christendom, die echter om niet helemaal duidelijke reden naar een kerk met maar een handjevol gelovigen is verbannen. Zijn tegenstander is de hautaine, extreem vrijzinnige vrederechter Aristide De Lesseweg (René Verreth), een stuk chagrijn met een ego dat makkelijk de afstand tot de Chinese muur en terug overspant en die zijn dagen vult met het kleineren en uitschelden van zijn bij hem inwonende broer Boniface (Manu Verreth) die hij verwijt het intellect te hebben van een pleisteren tuinkabouter. De vrederechter is seksueel geobsedeerd door de dochter van taverne De Oude Griffie, Aurelia (Machteld Ramoudt), en hij hoopt dat ze ooit nog eens voor zijn charmes zal vallen en madame van de vrederechter wordt, maar Aurelia bekijkt hem terecht als een varken met een stierennek - dat is namelijk precies wat hij is. Aan minnaars heeft ze overigens geen gebrek, want ook de klerk van het vredegerecht, de ietwat simpele Mon Verbiest (Theo Hijzen), is stapelverliefd op Aurelia, doch hij is eerder van het schuchtere type. Ook het cafébezoek op het pleintje staat in het teken van de clan waartoe men behoort. De Oude Griffie van Aurelia's moeder Madame Berthe (Emmy Leemans) wordt door de "betere klasse" volk gefrequenteerd, zoals griffier Aerts (Mandus De Vos), een uitgetreden priester met Vlaamsnationale reflexen die er schaak komt spelen en een sigaartje roken omdat hij dat thuis niet mag van zijn schoonmaakzieke vrouw Justine (Doris Van Caneghem). Daartegenover, pal naast het pand van de Lessewegs ligt de stamkroeg van de Sickxen, de Elfurenmis van Poliet Peck (Bert Champagne), een echt volks bruin café, waar kleermaker annex alternatieve therapiekwak Fons Van Brabant (Alex Wilequet) alweer een straf verhaal vertelt over de volgende asteroïde die op de aarde zal inslaan, totdat zijn vrouw Marie (Lia Lee) hem mee naar huis sleept. Zelfs de oude jonge dochter van het plein, de extreem katholieke Seraphine Sap (Rita Smets), komt er haar dagelijks beklag doen over welke - in haar ogen -  misstappen van Sickx ze weer een brief naar het bisdom zal sturen.

D'r hangt echter onweer boven het pleintje. Na een banale ruzie tussen postbode Harry Stoffels (Jacky Morel), een Sickxer, en politieagent Gerard Briers (Jaak Van Assche), een poulain van de vrederechter, over de geiten van de tweede die de bloemen van de eerste hebben opgevreten, vangt de luistervink en grootste roddelaar van het dorp, de sacristiebeheerder Felix Piepermans (Jef Burm) het gerucht op dat het onmogelijke is gebeurd: Luc (Geert Vermeulen), de zoon van Briers, heeft de dochter van Stoffels, Nicole (Aafke Bruining), in gezegende toestand gebracht. Zelfs met alle praktische problemen die daardoor worden creëerd, zijn zowel Sickx als De Lesseweg er van overtuigd dat er een gemengd huwelijk van moet komen. Het wordt een lange lijdensweg naar de bruiloft, waarin ook de sullige moeder van Nicole, Emmy (Jeanine Schevernels) en het bazige manwijf van Gerard, Annie (Janine Bisschops), hun zegje willen hebben. Het ligt er echter dik op dat de twee tortelduiven eigenlijk elkaar helemaal niet verliefrd zijn - Luc wil aan de universiteit gaan studeren en plezier maken terwijl Nicole en haar kind een blok aan zijn been zijn.  Nicole van haar kant eist dat Luc aan zijn vaderlijke verplichtingen voldoet. Het trouwfeest wordt één grote soep en het is nog niet goed of wel voorbij of de diverse partijen beginnen elkaar om de oren te slaan met schadeclaims. De Lesseweg stookt Harry, die intussen van kamp is veranderd, en Gerard, op om Sickx voor de chaos financieel op te laten draaien, omdat hij niet aanwezig was bij de inzegening van het veel later dan geplande huwelijk. Als ter zitting Luc ook nog eens komt opbiechten dat hij het huwelijksfeest bewust in het water heeft laten vallen wegens koudwatervree, en op aanraden van de broer van de vrederechter heeft gelogen over zijn zgn. verstuikte voet, gaan de poppen helemaal aan het dansen.

Uiteraard mislukt Luc en Nicoles huwelijk compleet en het appartement dat ze boven de winkel van de lokale middenstander Gust Kerdoens (Tuur De Weert) hebben gehuurd, kunnen ze al spoedig niet meer betalen. Gust, ééntje uit het Lesseweg-kamp, zit zelf in een huwelijkscrisis, want zijn vrouw Millie (Tessy Moerenhout) volgt met méér dan gewone belangstelling een avondcursus Spaans. Gust verdenkt haar ervan dat ze aanpapt met de cursusleider en als die haar dan ook nog eens uitnodigt om als reisleidster mee naar Spanje te gaan, worden zijn vermoedens bevestigd. Het harde leven van een middenstander is er voor Millie te veel aan geworden, maar hun volwassen kinderen Ivo (Paul Carpentier) en Els (Caroline Rottier) kunnen misschien hun moeder nog op andere gedachten brengen. Om alvast het werk in de winkel te herverdelen én Nicole uit het slop te helpen, neemt Gust haar aan als winkelbediende.

Maar er spelen nog tal van andere factoren mee in het ingewikkelde kluwen van intermenselijke relaties op het Plein. De grootvader van de Lessewegs, ook een vrederechter en rabiate papenvreter, heeft de toenmalige pastoor op zijn sterfbed een document laten ondertekenen waardoor een schilderij uit de kerkfabriek, de Pauselijke Nuntius, aan het vredegerecht is geschonken. Het schilderij hangt intussen herdoopt als De Rechtvaardige Vrederechters als pronkstuk in het vredegerecht als deel van een triptiek. De kerkfabriek van Sickx vecht echter de eigendomsakte aan en aangezien vrederechter De Lesseweg zélf de zaak mag vonnissen én de zaak op de koop toe nog eens is verjaard, lijkt het alsof Sickx niet veel kans heeft om de zaak te winnen. Ondanks de draconische maatregelen die De Lesseweg plant om het schilderij te bewaken, slagen dieven erin om het bij nacht en ontij uit zijn lijst te snijden. De beschuldigende vingers wijzen allemaal in de richting van Karel Peers (Johny Voners), een vrolijke en onbevangen schilder van moderne kunst van socialistische signatuur, van wie algemeen geweten is dat hij en Sickx twee handen op één buik zijn. Bovendien is het hun beider lievelingsbezigheid om de vrederechter een hak te zetten. Na een grondig onderzoek blijkt het schilderij echter helemaal van het plein te zijn verdwenen.

Karel Peers heeft andere katten te geselen. Hij is tot over zijn oren verliefd op de groene werkloze sociologe Barbara Vink (Nora Tilley). Die houdt echter actief de aanbidders van haar lijf omdat ze leukemie heeft, en tenzij haar experimentele therapie aanslaat, niet lang meer te leven heeft. Peers' liefde voor haar is oprecht en onvoorwaardelijk en hij is bereid om te aanvaarden dat de gelukkigste jaren van zijn leven slechts kort zullen zijn. Maar er zijn kapers op de kust: ook het socialistische provincieraadslid Gentil Bers (Ugo Prinsen), dat nog niet getrouwd is omdat hij voor zijn gehandicapte moeder (Jenny Tanghe) zorgt, een type dat graag uitpakt met zijn status en zijn werkingsmiddelen, wil het hart van Barbara veroveren, zij het dat zij daarmee misschien wel zijn twintigste of dertigste lief zal worden. Peers en Bers sluiten een gentlement's agreement waarvan de gevolgen voor Barbara catastrofaal zullen zijn.

Tot voor kort was Het Pleintje, dat door critici graag wordt neergesabeld als een veredelde vorm van boerkestoneel, de absolute recordhouder van de kijkcijfers met net geen drie miljoen (!) kijkers en ik weet niet of dat intussen al veranderd is. We schrijven immers 1986 en van de komst van een commerciële zender was nog geen sprake. De succesvolle toneelauteur Jan Matterne, die met drie seizoenen van De Collega's één van de bekendste BRT-producties ooit bij elkaar schreef, kreeg zowat carte blanche en hij schreef dan ook deze reeks voor de vaste toneelcast van het befaamde Mechels Miniatuur Theater; het gros van de cast van De Collega's, op een paar uitzonderingen als Bob Van der Veken en Nellie Rosiers na, maakt dus in Het Pleintje zijn rentree in een stuk waarvan nagenoeg alle rollen zijn geschreven in functie van de acteurs en hun werk in voorgaande succesvolle feuilletons, waarbij ook De Paradijsvogels moet worden genoemd. Een vaste cast van een dertigtal personages lijkt op het eerste gezicht onhandelbaar en de eerste aflevering van de reeks, waarin Jan Matterne zelf de personages van het Justitieplein één voor één komt voorstellen, komt een beetje bevreemdend over, maar eens de bal aan het rollen is, is Het Pleintje een fijne evenwichtsoefening waarin de nodige aandacht niet alleen over de acteurs wordt verspreid, maar ook tussen komedie en drama.

En dan kunnen we al wat makkelijker over de foutjes heenkijken. Zo is het plein zelf duidelijk opgenomen in een televisiestudio, want de decorstukken in konijnekotelaar en piepschuim vallen op sommige momenten nog nét niet uit elkaar, alhoewel het allemaal wel van een zekere charme en naïviteit getuigt. Net als bij De Collega's speelt alles zich op een redelijk beperkt aantal lokaties af, wat niet noodzakelijk een hinderpaal hoeft te zijn, de interieurbouwers hebben wel hun werk gehad, want naast het smossige atelier van Peers, de bijna identiek op elkaar lijkende rijhuisjes van Briers en Stoffels, het protserige herenhuis van de De Lessewegs en de pastorij van Sickx zijn er nog enkele minder vaak gebruikte lokaties, wat maakt dat er toch voor deze dertien afleveringen een twintigtal decors moesten worden gebouwd. Waar men materieel tekortschiet, wordt er ruimschoots gecompenseerd via het acteerwerk: ongeveer alle acteurs die in de jaren 80 op de BRT een naam van betekenis hadden, nog vooraleer VTM met een lading nieuwlichters uit de toneelschool in hun zakken ruilbeurs begon te spelen en het transfers regende, had je in Het Pleintje nog een laatste keer in de rijke traditie van het VRT-feuilleton alle grote namen bij elkaar. Alhoewel "alle": een paar monumenten als Dora Van der Groen en Ward de Ravet ontbraken. Het karikaturale portret van de politieke klasse waartoe elk van de personages behoort, waarbij Matterne zijn voorliefde voor een roomsrode regeringscoalitie tegen de blauwen niet onder stoelen of banken stak, is echter een mooie allegorie op situaties die zich in de jaren 60 op vele plekken voordeden. Het valt ook op dat Matterne het niet echt begrepen heeft op de semi-franstalige bourgeoisie die gesymboliseerd wordt door de De Lessewegs. Na de Brave Hendrik Philémon Persez te hebben gespeeld in De Collega's is de rol van René Verreth nu die van de duivel in persoon die door het uitspelen van zijn persoonlijke privileges probeert om iedereen naar zijn pijpen te laten dansen. Hij is een clowneske en eigenlijk tragische figuur, maar zijn acteerspel bevat vuur en passie. Als Aurelia het uiteindelijk toch niet zo op hem begrepen heeft, drink hij zich ladderzat en moet hij uitgerekend door zijn aartsvijand Sickx uit de goot gered worden. En dan nog denkt hij aan boze plannen om die vuile katholieken voor eens en voor altijd de mond te snoeren.

Sickx is een stuk geraffineerder. De wapens van onze huis-, tuin- en keukenintellectueel zijn het geschreven woord en een scherpe tong. De manier waarop hij zich inzet voor de gemeenschap van het pleintje is er een van sociale bekommernis, maar als een kwajongen kan hij het toch niet laten om samen met Peers elke keer de vrederechter een loer te draaien, niet altijd even goed denkend aan de gevolgen. Sickx is echter ook voor een stuk een verbitterd man en de eenzaamheid van het celibaat maakt hem ontroostbaar ongelukkig. Zo kunnen we karakterschetsen gaan opmaken van alle personages van het plein - en we zouden er nog een tijdje mee bezig zijn - maar het zijn één voor één redelijk realistische karakters zonder al té wereldvreemde trekjes. Matterne heeft ze dan ook liefdevol materiaal gegeven om mee te werken, spitse, snedige en intelligente dialogen waarin plots vanuit onverwachte hoek (de ziekte van Barbara of zo) rake observaties de kop opsteken. En de verdienste van Het Pleintje is dat er eindelijk eens gelachen mag worden zonder dat daarvoor boertige toestanden nodig zijn, wat een belangrijk zijaspect is.

BEELD EN GELUID
Het 4:3-beeld heeft de tand des tijds niet doorstaan. Enkele afleveringen, maar dan vooral de intro van de 4de afleveringen, zijn zwaar beschadigd door videoartefacts in de vorm van lijnen omdat de beeldband niet goed is opgerold. De kleuren voldoen absoluut niet aan wat van een moderne transfer verwacht wordt en de scherpte is maar zus en zo. Anderzijds ligt de transferkwaliteit in de lijn van wat Bridge ons uit het Gouden Tijdperk van de BRT regelmatig voorzet. De dialogen zijn overigens ook niet altijd even duidelijk verstaanbaar, vooral niet als de vrederechter weer eens wat tussen zijn tanden fluistert. De beperkte muziekscore van het huisorkest van de BRT van toen, de Big Band van Al Van Dam, die zowat de hofleverancier van het huis van vertrouwen was, is maar op een paar, zeer herkenbare, thema's opgebouwd en klinkt niet altijd even toonzuiver.
 
EXTRA'S
Qua  extra's bevat de box niks, behalve dan de intussen tot een mastodont uitgegroeide verzameling reclamefilmpjes voor ander Bridge-materiaal.
 
CONCLUSIE
Nogmaals mijn hoed af voor Bridge voor de manier waarop het oud VRT-materiaal conserveert en releaset. Op naar Het Pleintje 2, maar mijn verlanglijstje is nog véél langer.



cover




Studio: Bridge Entertainment

Regie: Juul Claes
Met: Jo De Meyere, René Verreth, Manu Verreth, Johny Voners, Nora Tilley, Jacky Morel, Jaak Van Assche, Janine Bischops, Jeanine Schevernels, Tuur De Weert, Tessy Moerenhout, Rita Smets, Emmy Leemans, Alex Wilequet, Bert Champagne, Mandus De Vos...

Film:
8,5/10

Extra's:
0,5/10

Geluid:
6/10

Beeld:
6/10


Regio:
0

Genre:
Tragikomedie

Versie:
Australië

Jaar:
1986

Leeftijd:
AL

Speelduur:
589 min.

Type DVD:
SS-DL


Beeldformaat:
1.33:1 PAL

Geluid:
Vlaams Dolby Surround 2.0


Ondertitels:
geen
Extra's:
• Cross-promotionele trailers

Andere recente releases van deze maatschappij