:: BESPREKINGEN ::
DVDInfo.be >> Bespreking >> KONING VAN KATOREN
KONING VAN KATOREN (BLU-RAY)
Bespreking door: Werner - Geplaatst op: 2013-04-22
FILM
De jonge Stach (Mingus Dagelet) wordt in dezelfde nacht geboren als die waarin de oude koning van Katoren de geest geeft na een lang en rijkgevuld leven. Diezelfde nacht komt echter zijn moeder om in het kraambed en stort zijn vader (Peter Post) van de toren van St. Aloisius. De jongen is dus al meteen wees, maar wordt opgevoed door zijn oom Gervaas (Hans Leendertse), een lakei op het koninklijk paleis. Het beleid wordt overgenomen door vijf zure ministers die alle plezierige activiteiten in Katoren aan banden leggen en die na een tijdje zodanig vastgeroest zitten in hun stoel, dat hun voorlopig bewind een definitief bewind schijnt te worden. De intussen net niet meerderjarige Stach stelt zich echter spontaan kandidaat voor de functie van de nieuwe koning. De ministers schuiven hem vijf bijna niet op te lossen, dodelijke opdrachten toe in de hoop van de blaag verlost te zijn. Stach slaagt echter één voor één in zijn opdrachten en wint intussen de sympathie van het volk, waardoor het de ministers redelijk heet onder de voeten wordt. Stach wordt bovendien gevolgd door Kim (Abbey Hoes), een journaliste die een portret van de kandidaat-vorst wil maken.

Koning Van Katoren is niet zomaar een jeugdboek, ik zou zeggen dat dit hét jeugdboek is dat iedereen moet gelezen hebben. D66-politicus Jan Terlouw schreef deze moderne parabel over het oplossen van moderne maatschappelijke vraagstukken zoals milieuvervuiling, lawaaioverlast, de wapenwedloop, het schisma tussen verschillende geloofsovertuigingen, fraude en vrijgevigheid, in de context van een fictief land dat in erg veel aspecten op Nederland lijkt. Mocht het verhaal in België gesitueerd zijn, werd er ongetwijfeld een opdracht gewijd aan taalperikelen, maar soit. Nagenoeg iedereen die op de middelbare schoolbanken heeft gezeten heeft dit amper 200 bladzijden tellend verhaal vroeg of laat moeten lezen en het is nog altijd één van de meest opvallende werken uit de jeugdliteratuur, waarbij het verbazing mag wekken dat er tot nog toe geen verfilming van is gemaakt gezien het soort bagger dat wél allemaal wordt verfilmd. Uitgeverij Lemniscaat, eertijds dé trendsetter qua jeugdboeken, heeft er in elk geval een mooi centje aan overgehouden én ik heb vorige week tussen de oude jeugdspulletjes van mijn echtgenote nog een door Terlouw gesigneerd exemplaar teruggevonden. Bij het doorbladeren viel me echter op dat regisseur Ben Sombogaart, kennelijk gekozen voor de taak wegens de manier waarop hij met zeer veel respect Thea Beckmans Kruistocht In Spijkerbroek tot een film heeft verwerkt, zich wel érg veel dichterlijke vrijheden heeft gepermitteerd, zoals het terugdringen van de zeven opdrachten van Stach naar vijf, drie minder dus (nee, ik heb me niet misteld. Read the book dammit!) Van de vogels van Decibel, de granaatappelboom van Wapenfeld en de stenen stoel van Stellingwoude is er in de film geen sprake meer en Stachs nepproef waarbij hij van de kerktoren moet springen is gepromoveerd tot zijn finale beproeving, wat meteen één van de betere ingrepen in het verhaal is. In die proef bewijst Stach namelijk onrechtstreeks dat het volk hem in het hart draagt en hem echt wel als nieuwe koning wil.

Maar dan is het ook gedaan: Stachs eerste opdracht, de ontmaskering van de Tara's van Afzette-Rije speelt zich wegens de contractuele verplichtingen met de cofinanciers plots af in een Zuid-Italiaans dorpje, wat vloekt als een duivel met het oer-Hollands karakter van het oorspronkelijke boek. De diverse locaties doen de eenheid van de boekversie zeker geen goed. De manier waarop Stach het geheim aan de Tara's ontfutselt, eerder door gebruik van bruut geweld en geluk dan wijsheid en slimme plannetjes, is compleet uit karakter. De schuifelende kerken van Uikumene worden in een multiculturele context geplaatst, wat qua actualisering verdedigbaar is, maar het idee van de in vele fragmenten versplinterde protestantse kerken in Nederland wordt opnieuw opgeofferd ten voordele van een internationaliserende eenheidsworst. Dat de kerken wel gestuurd kunnen worden, maar niet altijd even goed reageren, nochtans een belangrijk element in het verhaal, wordt in de gauwte afgedaan. Het ergerlijkste is echter de adaptatie van de draak van Smook: waarschijnlijk wegens budgettaire krapte is de draak opgetrokken als een Transformer, gemaakt van afval. En het interessantste stuk van het hele boek, de confrontatie met tovenaar Pantaar, is snel afgehaspeld omdat de film in tijdnood geraakte: bijvoorbeeld het feit waarom in Ekilibrië praktisch iedereen een hond heeft wordt niet aangeraakt. Ekilibrië ziet er overigens als een dorp in Oberbayern uit. Pantaar alsook de andere inwoners praten alleen steenkolenduits en ruimte voor een duidelijk uitleg voor het feit dat hij offers verlangt van de inwoners wordt er niet gegeven. De sequentie is nagenoeg onbegrijpelijk voor wie het boek niet gelezen heeft. De burgemeesters zien eruit als een stelletje wereldvreemde idioten, alleen de zwarte burgemeester van Uikumene met zijn typisch kroostrijk gezin wekt nog enige sympathie op. En dan is er nog het personage Kim. In plaats van de dochter van de burgemeester van Wapenfeld is ze plots de dochter van één van de ministers waardoor haar loyaliteit verschuift en een belangrijk deel van het verhaal op de helling komt te staan. En waar slaat in godsnaam de nakende oorlog met Eltoren op?

Wat blijft er dan nog goeds over de film te zeggen? Wel, de openingsscène is trouw aan het bronmateriaal. Abbey Hoes en Mingus Dagelet zitten erg goed in hun rol en vooral Dagelet is met zijn guitig uiterlijk de ideale Stach. Catherine Ten Bruggencate is ideaal gecast als de door het leven getekende burgemeester van Ekilibrië, de sprong van de toren van St. Aloisius op het einde van de film verschuiven geeft het verhaal een climax, en over het schrappen van de nogal melige opdracht in Stellingwoude kan ik niet echt rouwig zijn. Ook heeft Sombogaart een aardige 21e-eeuwse draai aan het verhaal gegeven: de kranten uit het boek zijn vervangen door Facebook-achtige sociale media, wat het verhaal zeker een beetje actualiseert, en de schuivende kerken van Uikumene draaien op GPS-software, wat een briljante zet is. Maar Ben Sombogaart heeft kennelijk een ander boek gelezen dan ikzelf; met Game Of Thrones hebben we recent nog een boekverfilming gezien waarin ondanks een paar kleine ingrepen het verhaal zijn essentie heeft behouden. Qua overeenkomst hangen het boek van Terlouw en de film van Sombogaart nog net met een erg uitgerokken elastiekje aan elkaar vast, maar bij de minste druk zal het waarschijnlijk knappen.

Na deze film is het onwaarschijnlijk dat we de komende jaren een nieuwe, dit keer wél deugdelijke verfilming van Terlouws meesterwerk mogen verwachten. Jammer, want Katoren verdient beter. Een film als deze mag gerust drie uur duren, zo lang het framewerk van de film niet geraakt wordt, maar daarin is Sombogaart absoluut niet geslaagd.

BEELD EN GELUID
De beeldkwaliteit van Koning Van Katoren is afschuwelijk slecht. Het beeld kraakt onder de ruis en er vormen zich op mijn speler voortdurend artefacts in de vorm van witte horizontale lijnen, waardoor de film ei zo na onbekijkbaar is. De kleuren zien er vuil en uitgesmeerd uit. Het geluid vaart iets beter, maar niet veel. Er is een gebrek aan evenwicht tussen de veel te luide geluidseffecten en de dialogen, die bij momenten zodanig gemompeld worden dat ze zonder het Nederlandse CC-spoor onverstaanbaar zijn. Alleen de muziek trekt de score nog wat op.
 
EXTRA'S
Voor een met veel bombarie aangekondigde verfilming van een jeugdklassieker doet het pijn om te zien hoe weinig de samenstellers van deze disk begaan zijn met achtergrondinformatie  over het verhaal.
 
CONCLUSIE
Ware het niet dat ik een onvoorwaardelijke fan ben van het boek en mijn interesse voor deze bewerking groter is dan mijn afkeer voor inferieure release, dan zou ik hier van een kanjer van een miskoop spreken. Voor de inhoud zal ik nog net de helft van het aantal punten geven, omdat Koning Van Katoren willen verfilmen ballen vereist. Vooral de technische kwaliteit van deze disk - of het gebrek eraan - is om te huilen. U bent in elk geval gewaarschuwd.



cover



Studio: BFD Home Entertainment.

Regie: Ben Sombogaart
Met: Mingus Dagelet, Abbey Hoes, Hans Leendertse, Frits Lambrechts, Catherine Ten Bruggencate, Beppe Costa, Glenn Durfort

Film:
5/10

Extra's:
0/10

Geluid:
4/10

Beeld:
2/10


Regio:
B

Genre:
Fantasy

Versie:
Benelux (NL)

Jaar:
2012

Leeftijd:
9

Speelduur:
126 min.

Type DVD:
SS-SL

Barcode:
8713053815867


Beeldformaat:
2.35:1 HD

Geluid:
Nederlands DTS-HD MA 5.1

Ondertitels:
Nederlands CC, Engels
Extra's:
• geen

Andere recente releases van deze maatschappij