:: BESPREKINGEN ::
DVDInfo.be >> Bespreking >> BICENTENNIAL MAN
BICENTENNIAL MAN
Bespreking door: Werner - Geplaatst op: 2001-01-05
FILM
Oorspronkelijk is 'Bicentennial Man' een kortverhaal van Isaac Asimov, een van de speerpunten van de sciencefictionliteratuur, die in zijn toekomstvisies vaak de gerobotiseerde maatschappij beschreef en die de drie basisregels vastlegde voor robots: 1. een robot kan nooit een levend wezen doden, of toestaan dat door zijn nalatigheid een levend wezen wordt gedood; 2. een robot is gehoorzaam aan een mens, tenzij dit in strijd is met wet 1; 3. een robot moet zichzelf beschermen, tenzij dit in strijd is met wet 1 en 2. Deze wonderlijk consistente logica is door de meeste sciencefictionauteurs overgenomen en dieper uitgewerkt. Asimovs meesterknechtje Robert Silverberg heeft het verhaal omgewerkt tot een novelle, getiteld Positronisch brein.

Voor deze verfilming heeft regisseur Chris Columbus weer voor de originele titel van Asimov gekozen, heeft hij de bewerking van Silverberg gelaten voor wat ze is, en heeft hij vertrekkende van het originele verhaal van Asimov een eigen diepgravende versie gemaakt. Uiteraard is de film veel omvattender dan het hooguit twintig pagina's tellende kortverhaal; alleen de basisidee en een paar personages zijn overgehouden.

Ergens in de nabije toekomst kopen professor Martin (Sam Neill) en zijn vrouw (Wendy Crewson) een huishoudrobot, de NDR-114 (Robin Williams), die door het dochtertje Amanda prompt Andrew wordt gedoopt. De oudere dochter Grace heeft het echter niet op met het omhoog gevallen huishoudapparaat begrepen en laat hetm bij wijze van experiment om tna te gaan of de tweede wet der robotica wel degelijk de derde overtreft, uit het raam springen. Daarop krijgen de kinderen van de professor een flink standje: hij wil dat Andrew voortaan als persoon wordt behandeld.

Merkwaardiger wordt het als Andrew per ongeluk het kristallen paardje van Amanda stuk maakt. Om het weer goed te maken, snijdt hij een houten paardje uit een stuk wrakhout. Apart van de geste, die het begin is van een langdurige en diepgaande vriendschap tussen Amanda en Andrew, heeft de professor zijn bedenkingen bij het feit dat huishoudapparaat Andrew aanleg heeft voor creativiteit. Die is ook in staat om zelfstandig dingen te repareren, zoals een oude platenspeler. Als de professor de robot ter revisie aanbiedt bij North American Robotics, het bedrijf dat de NDR-114 produceert, komt hij te weten dat Andrew feitelijk een productiefout is en dat het bedrijf hem terug wil kopen. De professor weigert en vindt dat als Andrew dan toch over menselijke kwaliteiten beschikt, hij die maar ten volle moet ontvouwen. Andrew verdient op korte tijd een fortuin met houtsnijwerk en klokkenmakerij, en professor Martin laat hem het geld houden. Bovendien probeert hij de leerhonger van Andrew te stillen, door hem naast de facts of life ook eigenschappen zoals humor bij te brengen.

Enkele jaren later trouwt Amanda (Embeth Davidtz) - die Andrew altijd Little Miss is blijven noemen - en bij die gelegenheid draagt Andrew voor het eerst kleren. Stilaan begint Andrew te verlangen naar zijn vrijheid en op een avond vraagt hij aan professor Martin of hij zichzelf kan uitkopen. De inmiddels ouder geworden Martin kan zich daar moeilijk mee verzoenen, maar stemt uiteindelijk toch toe. Andrew stopt er vanaf dat moment mee om naar zichzelf te refereren met het persoonlijk voornaamwoord 'men'. Na de dood van professor Martin besluit Andrew de wijde wereld in te trekken op zoek naar eventuele andere productiefouten uit zijn reeks. Als hij bijna rond is, vindt hij een vrouwelijke versie van zichzelf, Galatea, die eigendom is van industrieel-aan-de-grond Rupert Burns (Oliver Platt), producent van lichaamsprothesen. Hij stelt Andrew voor om hem tenminste een menselijk uiterlijk te geven en bouwt Andrew vervolgens een eerste keer om.

Andrew keert terug naar huis en denkt dat hij op een keer Little Miss ziet, maar het is niet Amanda, maar haar kleindochter Portia (eveneens Embeth Davidtz) die als twee druppels water op haar lijkt. Little Miss is intussen een oud vrouwtje geworden en als ze sterft dringt het voor het eerst tot Andrew door dat hij iedereen van wie hij houdt vroeg of laat overleeft. Hij wordt onvermijdelijk verliefd op Portia en slaagt erin, in tegenstelling tot eertijds bij Amanda, om haar zijn gevoelens te tonen en haar het aanstaande huwelijk uit het hoofd te praten. Hij bezoekt Burns een tweede keer en vraagt of hij hem niet nog meer menselijke trekken kan geven. Andrew kan enorm snel gegevens over anatomie verwerken en samen met Burns werkt hij aan een complete reeks inbouworganen en een kunstmatig centraal zenuwstelsel. Na een paar operaties is Andrew fysiek zo goed als menselijk en zijn beide vennoten stinkend rijk geworden via de prothesenhandel die ze dankzij hun expertise hebben opgezet.

Andrew vraagt aan de wereldregering om een wet te stemmen waardoor hij  helemaal mens wordt verklaard (en het recht krijgt om met Portia te trouwen), maar die gunst wordt geweigerd omdat z'n brein nog steeds dat van een robot is waardoor hij praktisch gezien onsterfelijk is. Is Andrew ook bereid om het ultieme offer te brengen voor zijn verlangen om mens te worden?

Ik ben bekend met de drie versies van het verhaal (Asimov, Silverberg, Columbus) en vind uiteindelijk deze bewerking toch de beste. Omdat het verhaal zich over een periode van tweehonderd jaar uitstrekt, laat Asimov behalve de robot waar het allemaal om draait meer personages verschijnen en verdwijnen dan zijn kortverhaal bladzijden telt,. Voor een film kan dat uiteraard niet. Columbus heeft is met de briljante vondst voor de pinnen gekomen om de familielijn van de Martins  - die in het boek eindigt met Amanda - voort te zetten. Robin Williams acteert niet in zijn welbekende overdreven stijl, loopt tijdens de eerste helft van de film in een briljant ontworpen robotkostuum rond, inclusief de houterige bewegingen, en is perfect gecast als Andrew. Het idee van een wezen zoals Andrew, dat 100 % moreel en perfect is, is misschien niet realistisch, maar ook dat valt in het kader van de film netjes op zijn plaats. Sam Neill en Oliver Platt zorgen voor de respectievelijke ernstige en komische noot en ze spelen hun rol met bezieling. Anders dan in romantische komedies is deze tenminste ontdaan van alle franje, bevat ze geen onrealistische karakters en is de humor subtiel zonder taartengevecht à la Laurel en Hardy of een lach-als-ik-een-boer-laattoestand à la Jim Carrey. Bicentennial Man is zeker geen schudden-van-het-lachenfilm, maar is mijn inziens zo ook niet bedoeld. De grapjes zijn fijn en uitgebalanceerd, en hze ebben naast iets komisch tevens ook iets tragisch (zo bijv. Andrew die voor de eerste keer in zijn bestaan een mop tracht te vertellen, maar daarin mislukt).

Het verhaal is nog best te catalogeren als een romantisch-futuristisch sprookje, maar dan eentje waarin, zoals Asimov het gewild zou hebben, niets voorkomt dat wetenschappelijk ondenkbaar is. Voorts valt de zeer positieve toekomstvisie van de makers op: binnen tweehonderd jaar schijnt de mensheid eindelijk tot een duurzame wereldvrede te zijn gekomen, is ze een gouden eeuw van technologie binnengestapt waarin iedereen kan profiteren van de wetenschappelijke vooruitgang. Het verteltempo blijft zeer consistent, er zitten geen hiaten in het verhaal en de steeds weerkerende thema's geven het verhaal een mooie samenhang, bijv. telkens als Andrew zich als mens aan de wil van de meerderheid moet onderwerpen, herhaalt hij de slagzin van toen hij nog robot was: one is glad to be of service.

BEELD EN GELUID
Het enhanced 16:9-beeld is kristalhelder, de kleuren zijn rijk en levendig en het kan een detail zijn, maar het artwork op deze UK-versie is stukken beter dan op de Benelux-versie. Dit is grotendeels een dialoogfilm, maar voor de occasionele rondvliegende luchttaxi's en dergelijke had ik toch een betere geluidsmix verwacht.

EXTRA'S
Naast informatie over cast en crew bevat deze dvd 3 bioscooptrailers van films met Robin Williams (Bicentennial Man, Jumanji en Hook) en een amper vijf minuten durende documentaire over het maken van de film. Dat had wat meer mogen zijn, maar zeker wat deze UK-versie betreft is het verbazend dat alle extra's wel in het Nederlands, maar niet in de meeste andere talen zijn ondertiteld.

CONCLUSIE
Geschikt voor alle leeftijden, een evenwichtige mix van humor, romantiek en sciencefiction. Isaac Asimov heeft uiteraard de film nooit gezien, maar ik denk dat hij tevreden zou zijn.


cover



Studio: Columbia Tristar

Regie: Chris Columbus
Met: Robin Williams, Sam Neill, Embeth Davidtz, Wendy Crewson, Oliver Platt

Film:
10/10

Extra's:
4/10

Geluid:
6/10

Beeld:
9/10


Regio:
2

Genre:
Komedie

Versie:
U.K.

Jaar:
1999

Leeftijd:
PG

Speelduur:
126 min.

Type DVD:
SS-DL

Barcode:
5035822019836


Beeldformaat:
1.85:1 anamorf PAL

Geluid:
Engels Dolby Digital 5.1

Ondertitels:
Nederlands, Engels, Pools, Tsjechisch, Hongaars, IJslands, Hindoestaans, Hebreeuws, Kroatisch, Turks, Deens, Zweeds, Fins, Grieks, Noors, Arabisch
Extra's:
• 3 bioscooptrailers
• Making-of-documentaire (5 min.)
• Cast & crew-informatie

Andere recente releases van deze maatschappij