FILM
Amerika eind jaren '50. De prestigieuze middelbare school Welton - door de studenten smalend Hell-ton genoemd - voert begrippen als traditie, eer, discipline en uitmuntendheid zowel letterlijk als figuurlijk hoog in het vaandel. De studenten gaan echter de schok van hun leven beleven met de nieuwe leerkracht voor poëzie, John Keating (Robin Williams), zelf oud-leerling van Welton. Door zijn onconventionele lesmethode probeert hij de leerlingen zin voor non-conformiteit en zelfontplooiing bij te brengen. Bij sommigen slaat de vonk over: Knox Overstreet (Josh Charles) durft eindelijk zijn liefde bekennen aan een meisje dat al verkering heeft met de aanvoerder van een baseball-team, nieuwkomer Todd Anderson (Ethan Hawke) overwint zijn vrees om voor publiek te spreken, en vooral Neil Perry (Robert Sean Leonard) gaat in tegen zijn vader, die van hem per se geneesheer wil maken, terwijl Neil zelf acteur wil worden.




Samen met enkele andere leerlingen richten ze, naar het voorbeeld van Keating zelf tijdens zijn studententijd, het Genootschap der Dode Dichters op, een geheime club waarbij ze samenkomen om gedichten te lezen en hun diepste zieleroerselen met elkaar te delen. De leden dragen Keating op handen als hun grote held, en nemen zijn levenslessen aangaande het plukken van de dag ter harte. Onvermijdelijk leidt dit tot een harde confrontatie met het strenge schoolbestuur, en wanneer er zich een persoonlijk drama ontwikkelt, krijgt Keating alle schuld in zijn nek geschoven.




Dead Poets Society is zowel het hoogtepunt uit de carrière van regisseur Peter Weir, als van hoofdacteur wijlen Robin Williams, die tegen zijn gewoonte in een zeer ingetogen en diepmenselijke invulling aan zijn rol geeft, die zelfs professionele Williams-haters tot respect moet doen bekennen. De beeldspraak wordt soms wat letterlijk geïnterpreteerd, zoals in de scène waarin Keating iedereen op zijn eigen tempo laat stappen, maar de film blijft volledig gevrijwaard van elke vorm van overacting. Ook vermeldenswaard zijn de soms zeer intense acteerprestaties van de schare jonge, frisse acteurs, waaronder o.a. een jonge Ethan Hawke, in de rollen van de diverse leerlingen. Ook hier ontloopt Dead Poets Society de val om van de rollen karikaturen te maken, en in de plaats daarvan krijgen we een mooi portret van een handjevol tieners, elk met hun eigen angsten, dromen en verwachtingen. Fotografisch is de film een pareltje, waarbij het prestigieuze Welton natuurlijk een zeer mooi kader is om plaatjes te schieten. Bovendien wordt de sfeer van de jaren zestig - auto's, klederdracht en diens meer - zeer natuurlijk en zonder kitscherig te worden, geëvoceerd. Ondanks de aanwezigheid van Williams - inclusief zijn imitaties van Marlon Brando en John Wayne - is de film allesbehalve een komedie, maar veeleer een psychologisch drama waarin zeker iedereen die van ver of dichtbij te maken heeft met onderwijs - maar ook alle anderen - een levensles uit kunnen leren.




BEELD EN GELUID
De Amerikaanse 4K-uitgave van Dead Poets Society is een mooie upgrade van Peter Weirs klassieker, waarbij vooral de beeldkwaliteit een duidelijke stap vooruit zet. De nieuwe 4K-transfer geeft de film een frisse, verzorgde uitstraling, zonder het oorspronkelijke, filmische karakter geweld aan te doen. Het beeld oogt over het algemeen scherp en natuurlijk, met meer zichtbare details in gezichten, kleding en de interieurs van de Welton Academy. Ook de textuur van de oude schoolgebouwen en de omringende natuur komt beter tot zijn recht. De presentatie behoudt bovendien de oorspronkelijke filmkorrel, waardoor het geheel niet overdreven glad of digitaal aanvoelt. De scherpte varieert hier en daar van scène tot scène, maar dat past bij het karakter van een film die eind jaren tachtig werd opgenomen. De HDR-weergave, met ondersteuning voor Dolby Vision, is eerder subtiel dan spectaculair. De meerwaarde zit vooral in de genuanceerdere kleurweergave en het grotere contrastbereik. De warme herfstkleuren van de buitenopnamen krijgen voldoende diepte, terwijl de donkere houten interieurs, de schoolgangen en de slaapkamers hun ingetogen sfeer behouden. Ook de zwartwaarden zijn overtuigend, zonder dat alle details in de schaduwen verloren gaan. De verlichting oogt doorgaans natuurlijk en de huidtinten blijven geloofwaardig. Wie een overdreven kleurrijk of messcherp beeld verwacht, zal misschien niet van zijn stoel vallen, maar dat zou ook niet bij deze film passen. De kracht van deze presentatie zit juist in de rustige, evenwichtige weergave en de manier waarop de cinematografie van John Seale tot haar recht komt. Af en toe is een opname wat zachter of minder helder, maar storende beeldfouten zijn geen voortdurend probleem. Vergeleken met de eerdere Blu-ray is de winst vooral zichtbaar in de fijnere details en de meer verfijnde weergave van kleuren en contrast. 




Ook op geluidsvlak is deze versie een verbetering, al ligt de nadruk hier minder op een spectaculaire demonstratie van surroundgeluid. De Engelstalige Dolby Atmos-mix houdt de dialogen mooi centraal en verstaanbaar, wat bij een film waarin gesprekken, voordrachten en de nuances in het acteerwerk zo belangrijk zijn, essentieel is. De stem van Robin Williams klinkt helder en behoudt zijn karakteristieke schakeringen, van zijn rustige, bijna vertrouwelijke momenten tot de meer uitbundige passages voor de klas. Ook de stemmen van de leerlingen blijven goed van elkaar te onderscheiden wanneer meerdere personages door elkaar praten. De muziek van Maurice Jarre krijgt voldoende ruimte en draagt op natuurlijke wijze bij aan de emotionele impact van de film. De surroundkanalen worden geregeld aangesproken door omgevingsgeluiden en muziek, maar spelen doorgaans een ondersteunende rol. Ook de subwoofer blijft meestal op de achtergrond. Dat is hier geen echt nadeel, want Dead Poets Society is nu eenmaal geen film die drijft op zware bassen of indrukwekkende geluidseffecten. De geluidsmix kiest terecht voor subtiliteit en laat de dialogen en de muziek het werk doen. Wie een uitgesproken Atmos-ervaring verwacht, zal dus enigszins op zijn honger blijven zitten, maar de presentatie past goed bij de ingetogen aard van de film.




EXTRA'S
De bijhorende Blu-ray is identiek aan die van de losse Amerikaanse release, en deze bevat al het bonusmateriaal. De commentaartrack, met regisseur Peter Weir, scenarist Tom Schulman en camera-supervisor John Seale, is typisch een voorbeeld waarbij de commentaartrack wel degelijk een meerwaarde heeft: de makers krijgen uitgebreid de kans om hun visies op de prent te onderstrepen, en de hoeveelheid tijdvulling die anders commentaartracks nogal eens ontsiert, blijft hier gelukkig achterwege. In Dead Poets: A Look Back (26:56) krijgen we een klein halfuur aan interviewfragmenten voorgeschoteld met de cast, aan de baard van Ethan Hawke te zien zijn deze stukjes van recentere datum. Veel interessante achtergrondinformatie, en da's ook zo in de Cinematography Master Class (14:48), waarin de camera-supervisor Seale uit de doeken doet hoe bepaalde shots van de film werden opgenomen in een redelijk beperkte ruimte. In een derde en laatste documentaire Master of Sound: Alan Splet (10:59) wordt een dikke tien minuten hommage aan wijlen geluidstechnicus Alan Splet gebracht, die naast deze film onder meer ook voor regisseur David Lynch heeft gewerkt. Dan krijgen we nog een trailer (2:46), en een sectie met verwijderde scènes onder de noemer Raw Takes (7:58). Hierin worden enkele scènes getoond die uiteindelijk de finale versie niet gehaald hebben, waarin John Keating aanwezig is op één van de laatste bijeenkomsten van de Dead Poets Society. Uiteraard opent een Disneytitel met ongewenste cross-promotionele trailers.




CONCLUSIE
Al bij al is de Amerikaanse 4K-uitgave van Dead Poets Society zowel op beeld- als geluidsvlak een geslaagde upgrade, zij het dat we qua Nederlandse ondertiteling eens te meer op onze kin kunnen kloppen. Dank u Disney! Vooral de nieuwe beeldtransfer maakt de overstap naar 4K de moeite waard, terwijl de Dolby Atmos-mix de film op een verzorgde en sfeervolle manier ondersteunt. Daarnaast is het waarschijnlijk dé ongekroonde koning van de categorie films over inspirerende leerkrachten.