:: BESPREKINGEN ::
DVDInfo.be >> Bespreking >> DUMBO
DUMBO (BLU-RAY)
Bespreking door: Werner - Geplaatst op: 2010-03-30
FILM
In de wereld van Disney, beste kindertjes, worden de kleintjes nog met de ooievaar gebracht. Alleen is het voor circusolifant mevrouw Jumbo (Verna Felton) wat langer wachten dan gewoonlijk, want de ooievaar heeft zich ietwat vertild aan het gigantische pakje dat hij moet leveren. Bovendien zijn er kosten aan het kleine olifantje, want het beestje heeft oren als de zeilen van een driemaster. Voer genoeg voor de roddelende olifantenwijfjes om hun mening te ventileren over moeder Jumbo en haar kleine f-r-e-a-k. Pech en narigheid achtervolgen het kleintje en zijn eerste confrontatie met het publiek, nochtans ook geen verzameling van moeders mooisten, dat hem vierkant uitlacht omwille van zijn oren, leidt tot een relletje waarin moeder Jumbo bijna de medewerkers van het circus verplettert. Zij wordt vervolgens in een hok opgesloten waarvan de leden van Gaia het brandend maagzuur zouden krijgen, met een bordje "MAD ELEPHANT" voor de deur. En de kleine Dumbo vergaat het al niet veel beter: als hij tijdens zijn eerste optreden als apotheose op een piramide van olifanten moet springen, maar tijdens de aanloop over zijn eigen oren struikelt, stort de tent in. De baas van het circus laat hem dan maar opdraven in een ronduit vernederend clownsnummer, waarin hij vanop een brandend huis in een bak schuim moet springen. Gelukkig wordt Dumbo bijgestaan door Timothy Q. Mouse (Edward Brophy), één van de weinige dieren die de andere olifanten de stuipen op het lijf jaagt, zodat ze tenminste de kleine Dumbo wat ademruimte geven. Na een nachtje stappen en de onbewuste consumptie van een hoeveelheid alcohol die zeker niet voor een klein olifantje bestemd is, belandt het tweetal de volgende ochtend in een boom en komt de muis met de interessante theorie voor de dag dat het misschien zo bedoeld is omdat Dumbo met zijn grote oren kan vliegen.

Na de financiële tegenvaller van Pinocchio en Fantasia en met de Tweede Wereldoorlog in volle gang, werd op de werkingskosten van de vierde avondvullende tekenfilm van de Disney-studio's, Dumbo, flink beknibbeld. De film klokt daardoor net boven het uur af, wat voor een "avondvullende animatiefilm" ongeveer het record van kortste film moet zijn, en veel van de animatiesequenties zijn niet meer dan langgerekte cartoons. Net als Pinocchio heeft de film naast levende treintjes echter iets creepy, niet alleen in de thematiek van uitgestoten en bespot worden omwille van het uiterlijk waarmee Disney blijkbaar een erg gevoelige snaar raakte, maar de nachtmerrieachtige droomsequentie Pink Elephants On Parade en zelfs de niet al te sympathiek ogende clowns hebben een uitgesproken griezelig trekje. Merkwaardig genoeg zorgt deze in een minimalistische stijl gegoten rechtlijnige plot over een olifantje dat de hele film lang geen enkele lijn tekst heeft voor een meer tijdloze film dan pakweg Snow White And The Seven Dwarfs. Dumbo zou vast minder verteerbaar zijn mocht de film in zijn derde act niet zo positief uitdraaien, nl. op het moment dat de olifant tot het besef komt dat hij kan vliegen en daarmee in één van Disneys gelukkigste slotscènes terechtkomt. Het reeds eerder beproefde recept van de roekeloze Pinocchio en de stem van zijn geweten Jiminy Crickett, wordt hier nog eens herhaald met Dumbo en Timothy Q. Mouse, maar het werkt beter omdat het tweetal geen dwaze diametraal tegenovergestelde karikaturen zijn, maar Mouse juist degene is die de schuchtere Dumbo over de streep trekt. Het is ook niet netjes dat de stemacteurs als beloning voor hun inspanningen niet op de openingscredits vermeld staan.

Toch lijkt Dumbo in de eerste plaats een collage van compleet kakofonische tekenfilmstijlen: de eerste scènes met zijn moeder zijn klassieke animatiemomenten die steen kunnen doen smelten, volgestouwd met beestjes met een hoge aaibaarheidsfactor; zelfs het kleine nijlpaardje is vertederend. Het hectische clownsnummer is daarentegen een opgeklopt spektakel waarbij een grap maar 3 seconden mag duren en gevolgd moet worden door één die de vorige in ridiculiteit overtreft. Klap op de vuurpijl is echter de vijf minuten durende dronkenmansscène waarin Timothy Mouse en Dumbo hallucineren dat ze roze olifanten zien die alsmaar grimmiger en spookachtiger worden in al hun surrealisme. Afgezien van het feit dat een kleintje alcohol laten drinken in een animatiefilm vandaag onmogelijk is omwille van politieke correctheid, is de scène heel extravert, pompeus en zijn bij de animatoren alle remmen losgeslagen, wat de scène tot één van de meest memorabele uit het vooroorlogse Disney-canon maakt, maar helaas ook iets minder geschikt voor de allerkleinsten.

Maar de collage werkt; Dumbo is de naam klassieker waardig - als het aan de Disney-studio's zelf lag zijn al hun titels dat, maar wij moeten als critici toch het kaf van het koren scheiden.

D'r is iets heel merkwaardigs aan de hand met de release van Dumbo op Blu-ray. Disney heeft de onhebbelijke gewoonte om zijn meerjarenplanning de facto elk jaar opnieuw om te gooien. Of het nu Diamond Editions of Platinum Editions gaat of omhoe dan ook mogen heten, volgens welke criteria er wordt beslist om welke films in welke collectie en op welke formaten uit te brengen, het is één soepje. Neem nu Dumbo. Nog geen maand geleden werden de winkels overspoeld met een nieuwe dvd-versie van de film, intussen de vierde (!) release van de film, als we voor het gemak de extraloze Warner-release de eerste noemen, deze release de tweede en deze special edition de derde, dan is er nu dus een vierde release uit die een boel nieuw bonusmateriaal bevat. Waar komt dat extra bonusmateriaal vandaan? Simpel? Het was het bijvoegsel bij de nieuwe Blu-ray editie! Alleen is die laatste een paar maanden geleden teruggeroepen en staat nu ergens voor november gepland. Maar wat blijkt? De Blu-ray release is gewoon, mét Nederlandse ondertitels, te krijgen in onder meer Spanje en het Verenigd Koninkrijk, nota bene op een niet-regio A gecodeerde schijf, zodat in de Verenigde Staten enkel degenen met een regiovrije speler ervvan kunnen genieten. Het enige wat we daaruit kunnen leren is dat de hele aanpak van Disney inzake het  opnieuw uitbrengen van films om ze vervolgens weer op te sluiten 'in de kluis' zodat bepaalde titels niet meer of alleen op de tweedehandsmarkt tegen woekerprijzen te koop zijn, een chaos van jewelste heeft gecreëerd waarin een kat haar jongen niet meer vindt. Prijzenpolitiek is één ding, maar dit begint toch op doelbewuste misleiding van de consument te lijken.

BEELD EN GELUID
Voor de restauratie van deze 70 jaar oude fiilm werden kosten noch moeite gespaard. Disney en meer bepaald Lowry Digital heeft nog niet al te veel releases op de markt gebracht die technisch minderwaardig zijn en toch steekt Dumbo er op high definition bovenuit. Het is niet altijd wenselijk om digitale ruis kunstmatig uit een beeld te halen, maar in dit soort klassieke animatie is het uiteindelijke doel om de tekeningen zo veel mogelijk op de handgeschilderde filmcellen te laten lijken en de grain is hier tot de laatste korrel weggehaald. Alleen afgaande op de technische kwaliteit en niet op de inhoud is het daardoor virtueel onmogelijk om de beeldkwaliteit van deze Dumbo van een recente film te onderscheiden. Het proces is zodanig uitgevoerd dat er geen nare neveneffecten zijn ontstaan. Zo is de aflijning van de tekeningen diepzwart en haarscherp en
bijvoorbeeld in de Pink Elephants On Parade-scène, waarin een olifant wordt getekend uit een roze en een blauwe lijn op een zwarte achtergrond, ziet dit proces er maagdelijk ongerept uit. D'r is nergens vorming van compressieblokken in diagonale lijnen en de kleuren zijn voortreffelijk: kijk maar naar de kleurvlakken van de staat Florida waar de ooievaar overvliegt, of de tinten die het dal opsmukken waar een het treintje met circusmateriaal rijdt. De stabiliteit van de kleuren kan zich moeiteloos meten met computeringekleurde evenknieën, zoals The Simpsons vanaf seizoen 15. De kleuren zijn ook nergens uitgelopen door de DNR-filtering, wat er alleen op wijst dat het proces met zeer veel zorg is uitgevoerd. Er bestaan gespecialiseerde firma's die oude schilderijen er opnieuw  zoals vroeger laten uitzien en er bestaat zoiets als Lowry Digital dat hetzelfde doet voor tekenfilms. Gezien het monnikenwerk dat ze hier voor over gehad hebben: minder dan een perfecte score kan en mag hier niet overwogen worden.

De Engelse DTS-HD Master Audio 7.1-track is meer dan voldoende om de eerder beperkte dynamiek van de originele film volledig te encoderen. Puristen zouden misschien ook graag de originele monotrack ernaast willen horen om de verschillen te bestuderen. Er zijn een paar kleine ingrepen gebeurd om de over elkaar vallende lagen van het geluidslandschap duidelijk te scheiden: zo hoor je bijvoorbeeld Mijnheer Ooievaar toch nog door de achterkanalen, zodat er aan de voorkant wat meer ruimte vrijkomt voor de harmonieën van de barbarshopquartetmuziek. Ook in diezelfde storm klinken de zijkanalen wat ruimer, zonder obtrusief te worden. Toch zijn die ingrepen schaars en laten ze de film in zijn waarde. Het geheel heeft volume en bouquet en alhoewel het inderaad fijn zou zijn om met de originele monoband te vergelijken, doet deze DTS-HD-presentatie Dumbo zeker geen oneer aan.
 
EXTRA'S
Van alle Dumbo-releases tot nog toe is deze qua bonusmateriaal zeker de meest complete en inhoudelijk relevantste.

In de sectie Deleted Scenes zitten twee scènes die niet zouden misstaan in de film, maar in een eerder stadium afgevoerd zijn. In het eerste stukje, The Mouse's tale (6 min.), vertelt Timopthy ons waarom olifanten zo bang zijn voor muizen.Het tweede verwijderde stukje, Are you a man or a mouse? (4 min.) is een protoversie van een liedje.

Backstage Disney is overladen met documentaires allerhande. Ik tel vijf stuks. Taking Flight: The Making of Dumbo (28 min.) is een eerlijk werkstuk over hoe Disney toch nog een tekenfilm wilde maken na het financiële debacle Fantasia en hoe Dumbo een rechtlijnig verhaal zonder al te veel tierlantijntjes moest worden afgaand op de toestand in de kassa. In deze documentaire komen verschillende oude animatoren en Disney-kenners dat beamen. De documentaire The Magic of Dumbo: A Ride of Passage (3 min.) is een kort stukje over één van de oudste attracties in Disneyland. In Sound Design Excerpt from "The Reluctant Dragon" (6 min.) mogen we mee in een geluidsstudio waar we zien hoe een stukje geluidseffect (zij het van een andere film) tot stand komt. In de documentaire Celebrating Dumbo (15 min.) komen personages als filmcriticus Leonard Maltin en Roy E. Disney mijmeren over het maken en de impact van Dumbo. Dumbo was altijd één van Disneys favorieten en men heeft voorwaar nog een filmpje van een dikke minuut gevonden, Original Walt Disney TV Introduction, waarin de man zijn creatie op tv mocht voorstellen. Uit dat tijdperk stammen de beide trailers  Original Theatrical Trailer (2 min) en de Theatrical Rerelease Trailer (1 min.) voor de rerelease in 1949. De daarop volgende bijzonder rijke Art galleries bevatten bijdragen over Visual Development, Character Design, Layouts & Backgrounds, Storyboard Art, Production Pictures, Publicity en zelfs een Original Dumbo Storybook (1941) dat in high definition best te lezen valt.

De disk bevat daarnaast nog twee Bonus shorts. De eerste is The Flying Mouse (9 min), de tweede Elmer Elephant (9 min.). Ze hebben gemeen dat ze hetzelfde soort dieren bevatten als de film zelf.

Disney Family Play staat alweer garant voor een paar domme spelletjes, What do you see? en What do you know?, waarbij je bij het eerste onherkenbaar gemaakte scènes uit de film moet herkennen en je in de tweede wordt getest op je kennis over o.a. olifanten.

De andere mogelijkeden die Blu-ray biedt, dan. In Cine-Explore krijg je een picture in picture-commentaartrack waarin Pixar-regisseur Pete Docter (Monsters Inc.Up) samen met Disney-historica Paula Sigman en animator Andreas Deja scène per scène commentaar geven op het totstandkomingsproces van de film. Deze PiP is zo compleet als maar mogelijk. Naast kleine anekdotes krijgen we ook een blik achter de schermen en interviews met mensen die aan de film hebben meegewerkt, in zoverre ze nog leven natuurlijk. De DisneyView Presentation is een ander paar mouwen. Die is gericht op sukkels die denken dat op hun dure breedbeeldtelevisie het projecteren van een film als Dumbo die slechts in 1.33:1 geschoten is, een fout is. Om zelfs die armen van geest terwille te zijn, heeft men een reeks tekeningen gemaakt die de zwarte balken moeten opvullen. Ene James Coleman geeft er nog een gebruiksaanwijzing van een minuut bij. Mijn mening is dat mensen die dit elementaire verschil niet kennen, het niet waard zijn om een Blu-ray aan te raken. Dan zijn er tot slot nog een reeks Cross-promotionele trailers en een mogelijkheid om via BD-Live nog meer informatie op te vragen.

Tot slot bevat de Blu-ray nog een dvd met de film en een deel van de extra's op. Waarom?
 
CONCLUSIE
Dumbo
is een essentieel puzzelstukje in de grote Disney-puzzel, daar moet ik u waarschijnlijk niet van overtuigen. Van de technische prestatie en vooral van het opgeschoonde beeld, zal u echter zo versteld staan dat u alle vorige versies die u in uw bezit mocht hebben linea recta de prullenmand inkiepert.



cover



Studio: Disney

Regie: Ben Sharpsteen
Met: Sterling Holloway, Herman Bing, Verna Felton

Film:
7,5/10

Extra's:
6/10

Geluid:
8,5/10

Beeld:
10/10


Regio:
B

Genre:
Avontuur

Versie:
U.K.

Jaar:
1941

Leeftijd:
U

Speelduur:
64 min.

Type DVD:
SS-DL


Beeldformaat:
1.33:1 HD

Geluid:
Engels DTS-HD MA 7.1
Hindoestaans Dolby Digital 5.1
Latijns-Amerikaans Spaans Dolby Digital 5.1
Spaans Dolby Surround 2.0
Italiaans Dolby Digital 5.1
Nederlands Dolby Digital 5.1


Ondertitels:
Nederlands, Engels, Italiaans, Spaans, Engels CC
Extra's:
• Deleted Scenes:
- The Mouse's tale
- Are you a man or a mouse?
• Backstage Disney:
- Documentaire "Taking Flight: The Making of Dumbo"
- Documentaire "The Magic of Dumbo: A Ride of Passage"
- Documentaire "Sound Design Excerpt from "The Reluctant Dragon""
- Documentaire "Celebrating Dumbo"
- Documentaire "Original Walt Disney TV Introduction"
- Trailers:
-- Original Theatrical Trailer
-- Theatrical Rerelease Trailer
- Art Galleries:
-- Visual Development
-- Character Design
-- Layouts & Backgrounds
-- Storyboard Art
-- Production Pictures
-- Publicity
-- Original Dumbo Storybook (1941)
• Bonus shorts:
- The Flying Mouse
- Elmer Elephant
• Disney Family Play:
- What do you see?
- What do you know?
• Cine-Explore
• DisneyView Presentation
• DisneyView Presentation: Introduction By James Coleman
• Cross-promotionele trailers
• BD-Live

Andere recente releases van deze maatschappij