SERIE
Nadat bewaker Baxter Bailey (Alan Aisenberg) op het einde van seizoen 4 Poussey heeft gedood, is de maat vol voor de gevangenen in Litchfield. Het incident komt nog eens bovenop het feit dat MCC op elke cent beknibbelt en het geld voor alle mogelijke programma's voor rehabilitatie - of zelfs voor menswaardig eten - in eigen zakken laat verdwijnen. Bewaker Thomas Humphrey (Michael Torpey) is dan nog zo stom om een geladen pistool binnen de muren van de gevangenis mee te smokkelen, en eens Daya (Dascha Polanco) het ding in handen krijgt, breekt er een rebellie los, die drie dagen en drie nachten zal duren. De bewakers worden gegijzeld, en moeten, als ze al niet worden opgesloten in een chemisch toilet, de inmates vermaken door in hun onderbroek een talentenshow op te voeren, en meer van dat fraais.




Op het moment dat de opstand uitbreekt, is ook MCC-afgevaardige Linda Ferguson (Beth Dover) aanwezig in de gevangenis. Als de medegevangenen te horen zouden krijgen dat ze voor MCC werkt, zou ze ter plekke worden gelyncht, en daarom doet ze zich, met medeweten van Piper (Taylor Schilling) en Alex (Laura Prepon), voor als een medegevangene, die bovendien ook nog eens seksueel benaderd wordt door opper-pot Boo (Lea DeLaria). Uiteindelijk ontstaat er in de media wel sympathie voor de gevangenen, zeker wanneer er een video uitlekt waaruit blijkt dat bewaker Piscatella (Brad William Henke) de gevangenen gewoon mishandelt. De gevangenen vaardigen Taystee (Danielle Brooks) af om te onderhandelen, en de autoriteiten hebben er niet beter op gevonden dan ex-directrice Figueroa (Alysia Reiner) te sturen. Taystee krijgt op zowat alle fronten waar ze gevraagd om heeft, behalve op één cruciaal ding, namelijk de veroordeling van Bailey. Hierop knappen de onderhandelingen af, en is het maar de vraag hoe de gijzeling zal eindigen: met of zonder een bloedbad.




Het vijfde seizoen van Orange Is The New Black is meteen het hoogtepunt van de reeks. De makers nemen een berekende gok om de tijdspanne waarin het seizoen zich afspeelt, te beperken tot 72 uur, daarbij enkel en alleen focusend op de gevangenenopstand. Zoals het in reeksen met ensemblecasts betaamt, krijgt iedereen daarbij de mogelijkheid om te schitteren, zij het dat één en ander surrealistisch wordt, zoals het feit dat Marisol "Flaca" Gonzales (Jackie Cruz) en Maritza Ramos (Diane Guerrero) van in de cel onder het gezamenlijk speudoniem Flaritza een internetrubriek starten met beautytips, terwijl op de achtergrond bewakers mishandeld worden. Morello (Yael Stone) bezet dan weer de apotheek, waar ze een slordige honderd zwangerschapstesten uitvoert om tóch maar zeker te zijn dat ze in gezegende toestand is. Een ander deel van de gevangenen, waaaronder Red (Kate Mulgrew) en Frieda (Dale Soules), hebben zich verstopt in de kelders, waar een onafgewerkt zwembad blijkt te liggen. Frieda, die al ettelijk wat moorden op haar geweten heeft, wil er best nóg eentje plegen als ze daarmee haar zusters kan beschermen...

AFLEVERINGEN
Disk 1:
53. Riot FOMO
De gevangenen slaan aan het muiten. Daya schiet met een pistool in het been van Humphrey, die ei zo na leegbloedt. Big Boo en Pennsatucky (Taryn Manning) verschansen zich in het winkeltje, Nicky (Natasha Lyonne) en Morello doen hetzelfde met de apotheek, en Judy King (Blair Brown) en Brook (Kimiko Glenn) hebben zich verschanst in de bibliotheek. De zwarte gevangenen houden Joe Caputo (Nick Sandow) gegijzeld, en ze willen dat hij op een tabletcomputer een video opneemt waarin hij tegenover de buitenwereld stelt dat Poussey vermoord is. Piper en Alex ontdekken in de toiletten Linda, die er zich verschanst heeft. Ze kunnen het niet over hun hart krijgen om haar aan de leiders van de muiterij over te dragen, en ze verkleden haar als gevangene.




54. F*ck, Marry, Frieda
Iemand heeft Daya op het hoofd geslagen, en het pistool is verdwenen. Daya doet er echter alles aan om dit voorlopig voor zich te houden. Frieda, Sankey (Kelly Karbacz), Brandy (Asia Kate Dillon) en Helen (Francesca Curran) worden in de keuken gevangen gehouden door twee bewakers, die op hun beurt in de keuken verschanst zitten. Frieda heeft echter een plannetje om te ontsnappen. De video die Taystee op Youtube heeft gezet, gaat viraal, maar om de verkeerde redenen. Humps ligt in de ziekenboeg uitgerekend tussen Crazy Eyes (Uzo Aduba) en Kukudio (Emily Althaus), die nog een appeltje met hem te schillen hebben. Als Piscatella bij de gevangenis arriveert, geraakt hij er niet binnen, en de gijzelaars moeten op de foto. De gijzelaars worden wel aan tal van vernederende behandelingen onderworpen, waardoor Alex gedegouteerd wegloopt.

55. Pissters!
De zwarte inmates nemen het voortouw in het opstellen van een lijst met eisen. Taystee is echter geschokt dat het berechten van Baxter Bailey slechts op de negende plaats op de lijst eindigt. Gloria (Selenis Leyva) probeert de keuken weer op te starten, want de gevangenen moeten per slot van rekening eten. Linda krijgt de gevangenis nu eens van binnen te zien, en mag aan den lijven ondervinden dta het eten nog niet geschikt is voor varkens. Piscatella wil de gevangenis laten bestormen, maar wanneer blijkt dat Judy King nog binnen is, is dat plan van de baan. Judy probeert intussen op eigen houtje te ontsnappen. Baxter heeft zich dan weer aangemeld bij de politie, omdat zijn geweten blijft knagen.




56. Litchfield's Got Talent
De eerste nacht gaat in. Het pistool belandt in handen van methadonjunkie Angie (Julie Lake). Die wil samen met Leanne (Emma Myles) ter amusement van de gevangenen een talentenshow houden, met de gijzelaars als onwillige kandidaten. Er is echter géén prijs voorzien voor de winnaar, maar wel een vernederende straf voor de verliezer. Red en Blanca (Laura Gómez) staan stijf van de amfetamines, en zoeken naarstig naar een lijk in de kast in de papieren van Piscatella. Wonder boven wonder vinden ze ook nog iets. Crazy Eyes houdt samen met Kukudio en de zwarte meisjes een séance om de geest van Poussey op te roepen, al was het alleen maar om Brook te troosten. Alex verzamelt enkele gevangenen om zich heen die zich distantiëren van de opstand; Sophia (Laverne Cox) geeft zelfs zichzelf spontaan aan, in de hoop te weten te komen waar zuster Ingalls opgesloten zit. Judy King wordt door de nazi's gevangen gehouden, die geloven dat ze ergens over een panic room beschikt. Sankey merkt echter dat haar vriendje op sociale media een foto heeft gepost met zijn nieuwe vriendin, en ze draait door.

57. Sing It, White Effie
De tweede dag breekt aan, en Litchfield haalt het nationale nieuws. De pers heeft een glimp opgevangen van Judy King, en ze menen dat ze ook gegijzeld wordt, wat feitelijk niet zo ver van de waarheid is. Taystee meent echter dat dit de uitgelezen kans is om met de pers te praten en Judy King de verzuchtingen van de gevangenen te laten overbrengen. Pennsatucky heeft in het valse plafond "Donuts" Coates (James McMenamin) aangetroffen, en ze wil hem verborgen houden voor de medegevangenen. Angie en Leanne vinden hem echter, verstopt in een wasmachine, en willen hem naar de cel overbrengen waar de rest van de gijzelaars gevangen wordt gehouden. Ze zijn echter het pistool kwijt. Caputo zit intussen opgesloten in een chemisch toilet waarin het bloedheet is. Red verwijt hem dat hij wist dat Piscatella ooit een gevangene heeft vermoord met kokend water, dus ze vindt dit een gepaste straf voor hem.




Disk 2:
58. Flaming Hot Cheetos, Literally
Pennsatucky moet terecht staan omdat ze een bewaker heeft laten ontsnappen; Boo speelt voor haar advocate. De gouverneur heeft enkele dozen met chips en tampons laten aanrukken om de gemoederen te bedaren, en hij laat een bemiddelaarster, Nita Reddy (Gita Reddy), onderhandelen over de vrijlating van de gevangenen. Die vinden het 'geschenk' van de gouverneur een poging tot omkoping. Na een nacht in de cel wegens dronkenschap ondervindt Baxter Bailey dat ze hem niet willen aanhouden voor doodslag, en hij probeert dan maar een einde aan zijn eigen leven te maken. Aleida (Elizabeth Rodriguez) wordt als ex-gedetineerde van Litchfield opgevoerd in een nieuwsshow. Morello meent dat ze zwanger is van haar man, en ze is zo geil dat ze haar gelofte van kuisheid verbreekt en seks heeft met Nicky. Frieda heeft intussen een zeer comfortable schuilkelder ingericht, en de paar door haar uitverkorenen mogen in de weelde delen.

59. Full Bush, Half Snickers
Het voedsel begint stilaan op te geraken in Litchfield, en snoeprepen blijken een gegeerd betaalmiddel voor de ruileconomie die de gevangenen uit de grond hebben gestampt. Taystee en Piper proberen iets op poten te zetten om Poussey het gepaste eerbetoon te geven, en het is Brook die met een goed idee op de proppen komt. Suzanne gaat het minder goed af: doordat er uiteraard geen bezoek meer is toegelaten in Litchfield, geraakt ze uit haar geestelijk evenwicht. Tova besluit dan maar om de gijzelaars te 'lenen' en Suzanne ermee cipiertje te laten spelen. Lorna kruipt op het dak van de gevangenis om Vinnie (John Magaro) te laten weten dat zij zwanger van hem is. Vinnie schiet er echter als een pijl uit een boog vandoor. Linda proeft van de geneugten van Lesbos, en Red en Blanca proberen met de gsm van Humphrey Piscatella naar binnen te lokken. Alex en Nicky laten zich een makeover aanpraten.




60. Tied To The Tracks
Taystee wordt aangeduid als onderhandelaar: ze krijgt als afgevaardigde van de gouverneur niemand minder dan ex-directeur Natalie Figueroa voor zich. De onderhandelingen vlotten, totdat Judy King tijdens een televisie-interview bekend maakt dat er tijdens de rellen een bewaker is neergeschoten. Fig dreigt ermee de onderhandelingen op te blazen: tenzij de schutter - Daya - zich overgeeft, is een generaal pardon van de baan. Gloria krijgt intussen te horen dat haar zoon op de intensive care ligt nadat hij door een bende straatschoftjes in elkaar werd geslagen. Zij vraagt aan Caputo om verlof, maar die kan uiteraard niets doen zo lang hij in het toilet opgesloten zit. De White Power-inmates besluiten dat Pennsatucky een zwaardere straf verdient.

61. The Tightening
Piscatella is in Litchfield binnengebroken, en één voor één neemt hij gevangenen te grazen. Red vermoedt onraad, maar iedereen denkt dat ze paranoïde aan het worden is. Gloria belt met een vertegenwoordiger van MCC, die van haar verlangt dat ze de gijzelaars vrijlaat als ze ooit nog een kans wil krijgen om haar zoon te mogen bezoeken. De onderhandelingen tussen Taystee en Figueroa verlopen niet vlot, zelfs niet nadat Daya is uitgeleverd. Om te bewijzen dat de gevangenen niet overdrijven met hun verzuchtingen, haalt ze Caputo erbij, die de beweringen van de gevangenen moet staven. Er zitten echter nog ettelijk wat haren in de boter tussen Fig en Caputo.




Disk 3:
62. The Reverse Midas Touch
Piscatella heeft besloten dat hij Red wil martelen in bijzijn van haar 'kinderen', om haar mentaal te breken. Via een flashback zien we dat hij daarbij niet aan zijn proefstuk toe is. De redding komt echter vanuit onverwachte hoek. Leanne vindt op de vloer haar afgeschoten vinger, en wanneer blijkt dat die te zeer afgestorven is om nog aangenaaid te kunnen worden, komen zij en Angie op het onzalige idee om iemands vinger eraf te knippen voor transplantatie. Crazy Eyes treft Kukudio aan in de douches, terwijl haar wonden flink aan het zweren zijn. Ze brengt haar naar de ziekenboeg, en daar meent ze te mogen besluiten dat Humphrey overleden is, omdat hij niet meer ademt. Figs volgende eis op tafel is echter dat ze wil zien dat Humphrey nog levend en wel is, alvorens ze voort wil onderhandelen...

63. Breaking The Fiberboard Ceiling
Nu Red's groep Piscatella heeft overmeesterd, weten ze niet wat ze met hem moeten aanvangen. De onderhandelingen vorderen maar langzaam; Crazy Eyes draait door als ze ziet dat Humphrey niet meer leeft. Tova probeert haar te kalmeren met medicijnen, maar Morello houdt de apotheek bezet. Of het echter een goed idee is om haar lithium te geven, valt nog te bezien. Nu haar zoon bijna geopereerd wordt, twijfelt Gloria of ze niet beter de gijzelaars vrijlaat. Boo vindt in de douches een gsm met foto's waarop Linda's kleine geheimpje verraden wordt.




64. Tattoo You
MCC is bereid om op alle eisen van de gevangenen in te gaan, behalve één: Baxter Bailey wordt niet vervolgd voor de dood van Poussey, ook al omdat het hun bevoegdheid niet is. Taystee blaast daarop de onderhandelingen op. Bad move, want Maria (Jessica Pimentel) pikt het idee van Gloria. Morello heeft eindelijk een zwangerschapstest ondergaan (twaalf, feitelijk), en ze is inderdaad zwanger. Vincent meent echter dat Morello krankzinnig is, en wil niets met het kind te maken hebben, maar Nicky praat op hem in. Een met een telefoon gefilmd filmpje waarin te zien is hoe Piscatella gevangenen mishandelt, gaat viraal, en levert de inmates heel wat sympathie op. Piper bekijkt hoe haar relatie met Alex verder moet.

65. Storm-y Weather
Nu (bijna) alle gijzelaars bevrijd zijn, bestormen de ordetroepen de gevangenis, en het gaat er niet bepaald zachtzinnig aan toe. Na herhaalde tellingen blijken er echter tien gevangenen te kort te zijn. De uitbarsting van geweld kost echter opnieuw een mensenleven...

BEELD EN GELUID
Vanaf seizoen 5 heeft E1 Entertainment de Benelux-koper in de steek gelaten en de reeks alleen nog maar uitgebracht op dvd, en seizoen 7 zelfs helemaal niet meer. We zijn dan maar uitgeweken naar de States, alwaar we een weliswaar regio A-gebonden versie vinden die qua beeld-en geluidskwaliteit nauw bij de vorige series aansluit. Enerzijds biedt het beeld voldoende detail en contrast, maar artefacts, zeker wanneer er een shaky cam wordt gebruikt, zijn nooit helemaal uit te sluiten. Men speelt ook wel een beetje met de kleurpaletten door een andere stijl te hanteren in de flashbackscènes, die dit seizoen echter niet meer systematisch in elke aflevering zitten. We krijgen daar bovenop een keurige DTS-HD MA 5.1-track die dit seizoen vooral focust op de chaos in de in opstand zijnde gevangenis, waarbij omzeggens de gevangenen met alle mogelijk gebruiksvoorwerpen naar het hoofd van de bewakers slingeren.




EXTRA'S
De afleveringen Tattoo You en Storm-y Weather op disk 3 hebben een audiocommentaartrack, ingesproken door uitvoerend producente Tara Herrmann en respectievelijk co-producent annex regisseur Mark A. Burley en co-producent annex auteur Lauren Morelli. Op disk 2 staat de documentaire 72 hours in 6 months: Stories of the season (14:57) waarin we vooral het concept van dit seizoen - 3 dagen op 13 afleveringen - uitgelegd krijgen. Er is nog een gag reel (5:34) en uiteraard storende cross-promotionele trailers. Het is alleszins meer dan op de Benelux-releases

CONCLUSIE
Waarschijnlijk het beste seizoen van Orange Is The New Black kan u op Blu-ray alleen in het buitenland vinden, maar u krijgt dan ook waar voor uw geld.