FILM
Prins Derek (Howard McGillin) en prinses Odette (Michelle Nicastro) kunnen elkaar als kind niet luchten of zien, alhoewel hun ouders, repsectievelijk koningin Uberta (Sandy Duncan) en koning William (Dakin Matthews) graag willen dat ze een koppel zouden vormen, opdat de twee koninkrijken zouden kunnen samensmelten. Dat is echter buiten de boze tovenaar Rothbart (Jack Palance) gerekend, die het koninkrijk voor zich wil. Eens de twee tortelduifjes wel gevoelens voor elkaar hebben gekregen, ontvoert Rothbart Odette, en betovert haar in een zwaan. Enkel wanneer het maanlicht in het meer nabij zijn kasteel schijnt, krijgt ze haar oude gedaante terug, en vraagt hij haar elke avond opnieuw om met hem te trouwen, wat uiteraard op een dik njet stuit. Enkel als Derek in het openbaar zijn liefde voor haar zou bekennen, zou de betovering kunnen verbroken worden, maar Derek weet uiteraard van niets. Samen met kikker Jean-Bob (John Cleese) die denkt dat hij een prins is, schildpad Speed (Steven Wright) en papegaaiduiker Puffin (Steve Vinovich) probeert ze Derek tot bij het kasteel te krijgen. Derek zelf staat voor een bal waarop hij geacht wordt zijn gemalin te kiezen...




The Swan Princess is een film, gebaseerd op het bekende ballet Het Zwanenmeer van de Russische componist Pjotr Iljitsj Tsjaikovski. De regisseur van de film is Richard Rich, die vroeger bij Disney gewerkt heeft (wat er aan te zien is), maar later besloot om zelf animatiefilms te gaan maken. Met The Swan Princess wilde hij een eigen sprookjesfilm maken die kon concurreren met de bekende Disneyfilms. De film kwam in de Verenigde Staten uit op 18 november 1994. Ondanks de hoge verwachtingen werd hij geen groot succes in de bioscoop. Een belangrijke reden daarvoor was dat Disney op dat moment enorm populair was. In hetzelfde jaar was de quasi onklopbare The Lion King uitgekomen, die wereldwijd een groot succes werd. Hierdoor kreeg Richs film veel minder aandacht. De film bracht in de bioscoop uiteindelijk ongeveer 10 miljoen dollar op, wat niet genoeg was om van een groot financieel succes te spreken. Toch werd de film later veel populairder. Nadat hij op VHS verscheen, begon de film steeds meer voor kinderen een household name te worden. Mensen die de film als kind vaak hadden bekeken, bleven hem later herinneren. Hierdoor kreeg de film door de jaren heen een soort cultstatus. Vooral de muziek, de personages en de typische tekenstijl die wel zeer dicht die van Disney benadert, zorgden ervoor dat mensen de film niet snel vergaten. Eén en ander werd ook geholpen door enkele crapquels die duidelijk technisch minder voldragen zijn, maar toch de naam op de affiche hield, zelfs nog tot op vandaag.




BEELD EN GELUID
De animatie van The Swan Princess werd grotendeels met de hand getekend. Dit was in de jaren '90 uiteraard nog heel normaal voor animatiefilms -  Toy Story moest nog verschijnen - en de makers hebben veel aandacht besteed aan de achtergronden, de personages en de sprookjesachtige sfeer. De 4K-uitgave laat goed zien hoeveel verschil een nieuwe restauratie kan maken bij een oudere animatiefilm. Het beeld ziet er natuurlijk anders uit dan bij moderne animatiefilms, maar toch komt de animatie op deze 4K veel beter tot zijn recht dan op oudere homevideo-uitgaven. Het beeld is duidelijk scherper en de lijnen van de tekeningen zijn mooi zichtbaar zonder dat ze overdreven digitaal of kunstmatig lijken. Vooral de geschilderde achtergronden vallen op. Details in de bossen, het meer en de kastelen zijn beter te zien en de kleuren hebben meer diepte. De groene bossen, het blauwe water en de warme kleuren van de kastelen komen daardoor mooier naar voren. De schijf gebruikt Dolby Vision, waardoor vooral de kleurweergave en het contrast een verbetering zijn. De donkere scènes rond het meer hebben meer diepte en ook de lichte scènes zien er helder uit. Toch moet je niet verwachten dat de film er uitziet alsof hij gisteren gemaakt is. Hier en daar zijn nog kleine onvolkomenheden zichtbaar die afkomstig zijn van het oorspronkelijke filmmateriaal. Zo kunnen er soms stofjes, kleine beschadigingen of lichte bewegingen in het beeld voorkomen. Dat is eigenlijk niet zo storend en past ook wel bij het feit dat je naar een film uit 1994 kijkt. De 4K-versie probeert de film vooral beter te laten zien zoals hij oorspronkelijk bedoeld was, in plaats van hem helemaal digitaal glad te strijken.




Ook op het gebied van geluid heeft de 4K-versie weinig reden tot klagen. De Engelstalige soundtrack klinkt helder en heeft voldoende dynamiek. Vooral de muziek komt goed tot zijn recht. De liedjes klinken ruimtelijk en de stemmen blijven duidelijk verstaanbaar, ook wanneer er tegelijkertijd muziek en geluidseffecten te horen zijn. De 7.1-track zorgt daarbij voor een mooie surroundervaring. Geluidseffecten zoals onweer, magie en de actiescènes krijgen wat meer ruimte in de luidsprekers rondom de kijker. Ook de rustige momenten zijn goed uitgewerkt, omdat je dan bijvoorbeeld achtergrondgeluiden uit het bos of rond het meer kunt horen. Hierdoor voelt het geluid niet alleen als een opgewaardeerde oude soundtrack, maar als een vrij moderne presentatie van een film die inmiddels meer dan dertig jaar oud is. Waarom er ook een 5.1-track op staat, is ons een raadsel. Nostalgie?




EXTRA'S
Wat de extra's betreft, is deze uitgave eerder bescheiden. De meeste waren al eerder verschenen op de 25th Anniversary Blu-ray uit 2019. De belangrijkste extra is The Swan Princess: Making Of (26:36). Deze gaat dieper in op de productie van de film en vertelt hoe het verhaal tot stand kwam en hoe de animatie werd gemaakt. Vooral het traditionele tekenproces is interessant om te zien. De making-of geeft daardoor een leuke blik achter de schermen van het massale manuele werk, en laat ook zien hoe de verschillende onderdelen van de productie samenkwamen. Daarnaast staat er Looking Back at 25 Years of The Swan Princess (10:15) op de schijf. Deze extra duurt ongeveer tien minuten en werd gemaakt ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de film. Er wordt teruggekeken op de geschiedenis van The Swan Princess, de personages en de plaats die de film door de jaren heen heeft gekregen. Ook wordt duidelijk dat de film, ondanks de tegenvallende bioscoopresultaten, uiteindelijk een veel groter publiek heeft gevonden via homevideo. Voor de jongere kijkers zijn er ook vijf sing-alongs (16:00) aanwezig, waarbij bekende liedjes uit de film opnieuw kunnen worden bekeken terwijl de teksten in beeld verschijnen. Tenslotte bevat de 4K ook nog de oorspronkelijke trailer (1:50), die er ook uitziet alsof die betoverd is. Door een wasmachine met een kookprogramma.

CONCLUSIE
De 4K-presentatie van The Swan Princess biedt de best mogelijke beleving van de film, maar valt qua bonusmateriaal wat tegen. Dat de film de tand des tijds heeft doorstaan, heeft meer te maken met de cultstatus die de prent gedurende de jaren heeft verworven.